Sumatra route: twee of drie weken van Medan naar Padang

Als de redactie één eiland van Indonesië mocht houden, dan was het dit. Op Sumatra word je in het bos gewekt door gibbons in plaats van scooters, zwem je in een kratermeer dat een eigen eiland heeft, en kijk je op een ochtend vanaf de rand van een kloof naar rijstvelden die nog onder de mist liggen. Daartussen rijd je urenlang door bergen die van boven tot onder groen zijn, langs dorpen waar je nog de enige buitenlander bent.

Het eiland is ruim elf keer zo groot als Nederland, en toch komt er maar een fractie van de reizigers die Bali trekt. Er rijdt geen trein door de bergen en hostels zijn er weinig. Je slaapt in guesthouses en homestays, en de eigenaar regelt via WhatsApp je volgende rit. Een rit van vier uur heet hier kort. Wie dat aanneemt, krijgt een eiland dat nog niet op toeristen is ingericht, en dat is precies wat het zo mooi maakt.

Deze route loopt van noord naar zuid, van Medan naar Padang, in acht stops. Per stop lees je hoeveel dagen je nodig hebt, wat je er doet, hoe je verder komt en waar je slaapt, en daaronder hoe je het in twee of drie weken giet. Combineer je Sumatra met de rest van het land, kijk dan ook in onze route door Indonesië. Het eiland in vogelvlucht staat op de pagina over Sumatra.

De acht stops op een rij

1. Medan (1 tot 2 dagen)
2. Bukit Lawang (3 tot 4 dagen)
3. Berastagi (2 tot 3 dagen)
4. Tobameer (3 tot 4 dagen)
5. Padang Sidempuan (1 tot 2 dagen)
6. Bukittinggi (3 tot 4 dagen)
7. Harau-vallei (2 tot 3 dagen)
8. Bungus-baai (2 tot 3 dagen)

Van noord naar zuid is de logische richting. Medan heeft rechtstreekse vluchten uit Kuala Lumpur, Penang, Singapore en Jakarta, en vanaf Padang vlieg je in iets minder dan twee uur door naar Jakarta. Zo reis je geen kilometer dubbel, en eindig je vanzelf bij het vliegveld voor Java. Landt je vlucht in Padang, dan rijd je dezelfde route gewoon andersom.

Twee of drie weken?

Twee weken: het noorden en het westen, met de nachtbus

Medan (1), Bukit Lawang (3), Berastagi (2) en Tuktuk aan het Tobameer (3). Dan stap je in Parapat op de ALS-bus, die je in twaalf tot zestien uur in één ruk naar Bukittinggi brengt, voor ongeveer €15. Daar neem je drie dagen voor de kloof, de markten en Maninjau, en je sluit af met twee dagen in de Bungus-baai. Zo heb je in veertien dagen de jungle, de vulkaan, het meer en de Minangkabau gezien. De prijs is één nacht in een stoel, en de bergen tussen het meer en Bukittinggi zie je in het donker.

Drie weken: alle acht de stops, met daglicht

Drie weken is de maat waarin het eiland past, en als de redactie mag kiezen, is dit de versie. Medan (1), Bukit Lawang (4), Berastagi (2), het Tobameer (4), Padang Sidempuan (1), Bukittinggi (4), de Harau-vallei (3) en de Bungus-baai (2). Je breekt de lange rit naar het zuiden met een nacht in Padang Sidempuan, en elke stop krijgt zijn extra dag: de vleermuizengrot in Bukit Lawang, een dag niets aan het meer, de weefsters bij Bukittinggi en de scooterroute door Harau. Het past ruim binnen je visum van 30 dagen, met ruimte voor Java erachteraan.

Heb je maar tien dagen, neem dan alleen het noorden: Medan, Bukit Lawang, Berastagi en vier dagen aan het meer. Vanaf het Tobameer rijd je in vier tot vijf uur terug naar Medan, of je vliegt vanaf Silangit, ten zuiden van het meer, naar Jakarta.

Het noorden: jungle, vulkaan en het grootste kratermeer

1. Medan (1 tot 2 dagen)

Kualanamu ligt zo’n veertig kilometer buiten de stad, en de vliegveldtrein rijdt je in ongeveer drie kwartier naar het Merdeka-plein voor €2. Medan is een handelsstad van ruim twee miljoen mensen, gebouwd op tabak, rubber en palmolie, waar Maleiers, Batak, Chinezen, Tamils en Atjehers door elkaar wonen. Dat proef je. Lunch met nasi padang, bekijk het sultanspaleis en de Grote Moskee als de zon wat lager staat, en eet ‘s avonds bij drie kraampjes een klein bord. Met een tweede dag komen het Tjong A Fie-huis, de koloniale panden van Kesawan en de Sri Mariamman-tempel in Kampung Madras erbij. Zie de reisgids van Medan.

Vervoer naar de volgende stop: je hostel regelt een plek in de gedeelde toeristenbus, die in vier tot vijf uur naar Bukit Lawang rijdt, voor ongeveer €10. Pin hier genoeg contant geld voor de jungle, je trek inbegrepen.

Ons oordeel: kom met honger, want je eerste maaltijd op Sumatra is misschien wel je beste

2. Bukit Lawang (3 tot 4 dagen)

Ergens boven je kraakt een tak, de gids steekt zijn hand op, en twintig meter hoger hangt een moeder met een jong aan haar vacht. Bukit Lawang ligt 86 kilometer van Medan, aan de rand van Gunung Leuser, en de orang-oetans rond het dorp stammen af van dieren die hier sinds de jaren zeventig zijn teruggezet. Een dag in het bos kost €70 per persoon, twee dagen met een nacht aan de rivier €120 en drie dagen €170, bij minimaal twee personen en met gids, vergunning, eten en kamp erbij. Neem minstens die twee dagen: ‘s nachts ademt het bos om je heen, en ‘s ochtends hoor je de gibbons. Met een vierde dag wandel je door de rubber- en palmplantages naar de vleermuizengrot, een halve dag heen en terug. Zie de reisgids van Bukit Lawang.

Een goede gids zegt je voor vertrek dat jullie op afstand blijven en niets voeren, en houdt zich daar ook aan als een orang-oetan heel dichtbij komt. Het laatste stuk naar je bed loop je tien tot twintig minuten over het pad langs de rivier, dus vraag of je guesthouse iemand stuurt om je bij de bus op te halen. Kom in juli en augustus liever doordeweeks: in het weekend rijden er dagjesmensen uit Medan naar het water.

Vervoer naar de volgende stop: een gedeelde toeristenbus brengt je in ongeveer vijf uur naar Berastagi.

Ons oordeel: het hart van elke reis over Sumatra, en twee dagen in het bos is het minimum

3. Berastagi (2 tot 3 dagen)

Na de jungle is het hier ineens fris: overdag rond de 22 graden, ‘s nachts soms onder de 15. Het stadje ligt hoog in de Karo-hooglanden, tussen akkers met kool, tomaten en sinaasappelbomen. Op de eerste avond kijk je vanaf Gundaling hoe de Sinabung een pluim rook uitblaast, en eet je babi panggang Karo. De volgende ochtend om vier uur klim je de Sibayak op, met een gids of een groepje, en sta je bij zonsopkomst tussen de sissende stoom op de kraterrand. Busjes naar het begin van het pad kosten ongeveer €0,50. Zie de reisgids van Berastagi.

Vervoer naar de volgende stop: deel een auto met chauffeur met een paar andere reizigers en maak er een dag van. Eerst de houten langhuizen van Dokan, waar families nog wonen in huizen van meer dan honderd jaar oud, dan de Sipiso-piso-waterval bij Tongging, en daarna slingert de weg langs het meer naar Parapat. Met lokale busjes kan het ook, via Kabanjahe en Pematang Siantar, maar dan stap je een paar keer over.

Ons oordeel: een koude ochtend op de krater en een warme bron erna, en de reisdag naar het meer is een highlight op zich

4. Tobameer (3 tot 4 dagen)

Het grootste vulkaanmeer ter wereld ligt op ongeveer 900 meter, en in het midden ligt Samosir, met Tuktuk als schiereilandje vol guesthouses en steigers. De passagiersboot vaart overdag ongeveer elk uur vanuit Parapat, in drie kwartier en voor IDR 15.000 tot 20.000. Hier wonen de Toba-Batak, met huizen waarvan de daken omhoog staan als scheepsboegen, en ‘s avonds klinken hun liederen over het water. Je doet weinig. Een dag rijd je op de scooter over het eiland, langs Ambarita, Simanindo en de warme bronnen bij Pangururan, een ochtend loop je over de markt van Tomok, en de rest van de tijd spring je van je steiger. Zie de reisgids van het Tobameer.

Sta een ochtend vroeg op, ga met een kop Batak-koffie aan het water zitten en kijk hoe de mist optrekt terwijl de vissers voorbij varen. Daarvoor kom je naar Sumatra. En eet een keer arsik, karper uit het meer in een gele saus met kurkuma en andaliman, met een glas tuak.

Vervoer naar de volgende stop: bussen en gedeelde auto’s rijden vanuit Parapat naar het zuiden. Een auto met chauffeur regelt je guesthouse. Neem je de ALS-bus, boek je stoel dan een paar dagen vooruit, want hij zit vaak twee tot drie dagen van tevoren vol.

Ons oordeel: als er één plek is waar je Sumatra in je hart sluit, is het een steiger in Tuktuk

De lange weg naar het zuiden

5. Padang Sidempuan (1 tot 2 dagen)

Op deze dag rijd je over de bergen naar het zuiden, langs Tarutung en het bergstadje Sipirok, en aan het eind van de middag kom je aan in een stad die zich Kota Salak noemt, naar de vrucht met de schubbenschil die op elke heuvel groeit. Dit is het land van de Angkola en de Mandailing, en de koffie van hier ken je misschien als Mandheling. Buitenlanders zijn zeldzaam, dus reken op veel vragen en veel glimlachen. Zie de reisgids van Padang Sidempuan.

Met een tweede dag ga je naar het Barumun Nagari Wildlife Sanctuary, waar Sumatraanse tijgers wonen die in strikken van stropers liepen. Tijgerin Gadis mist een poot, en met het mannetje Monang kreeg ze in 2018 en in januari 2025 jongen. Een bezoek regel je vooraf. Lukt het niet, dan rijd je in een uur naar de waterval Aek Sijorni.

Vervoer naar de volgende stop: vertrek rond acht uur en je bent ‘s middags in Bukittinggi. Onderweg steek je bij het monument van Bonjol de evenaar over.

Ons oordeel: een nacht die de lange rit verandert in twee dagen uitzicht

Het westen: de Minangkabau, een vallei en de zee

6. Bukittinggi (3 tot 4 dagen)

Bukittinggi ligt op ruim negenhonderd meter, aan de rand van de Sianok-vallei, en is het koelste stuk van de route. Midden in de stad staat de Jam Gadang, een klokkentoren uit 1926 met een Minangkabau-dak, en op het plein eromheen loopt ‘s avonds de hele stad en eet je sate padang van de kraampjes. Begin met de kloof om zeven uur, als de uitzichtpunten nog leeg zijn, en daal via de trap van Koto Gadang en de hangbrug af naar de zilversmeden in het dorp. Neem een dag voor de markten, het geboortehuis van Hatta en een echte rendang in een rumah makan padang, en een dag voor de 44 bochten naar het meer van Maninjau. Met een vierde dag rij je naar de weefsters van Pandai Sikek. Zie de reisgids van Bukittinggi.

In de stad stap je in een angkot voor IDR 4.000 en roep je “siko pak” als je eruit wilt. Gojek en Maxim werken ook. Pin hier genoeg voor de Harau-vallei.

Vervoer naar de volgende stop: bij busstation Aur Kuning gaan de bussen richting Payakumbuh. Vraag de chauffeur om je af te zetten in Sarilamak, en neem daar een opelet naar je homestay.

Ons oordeel: het stuk van Sumatra waar je het best eet, en het enige waar je ‘s nachts een trui wilt

7. Harau-vallei (2 tot 3 dagen)

Een vallei vijftig kilometer van Bukittinggi, met rotswanden die loodrecht omhoog gaan en watervallen die uit de rotsen in poelen vallen. Er is geen dorp met bars, alleen homestays tussen de rijstvelden met de klif als achtermuur, en ‘s avonds nemen de krekels het over. Je zwemt bij Sarasah Bunta, gaat met een gids naar het uitzichtpunt of klimt aan de voet van de wand, of doet een kookles in je homestay. Payakumbuh, vlak bij, noemt zichzelf sinds 2019 officieel de stad van de rendang. Zie de reisgids van de Harau-vallei.

Met een derde dag huur je een scooter: op dinsdag of zaterdag eerst de markt van Sarilamak, dan Sarasah Donat, de bochtenbrug van Kelok 9 en koffie boven de rijstterrassen van Sikabu. In het weekend komen dagjesmensen uit Payakumbuh en Padang naar de watervallen, dus doordeweeks heb je de poelen voor jezelf.

Vervoer naar de volgende stop: je gaat terug via Bukittinggi naar Padang, ongeveer drie uur vanaf Bukittinggi, en dan langs de kust naar het zuiden. Reken op een hele dag. Een motor via Grab of Gojek van Padang naar Bungus kost ongeveer €5 tot €6, of je laat je ophalen door Losmen Carlos voor ongeveer €6.

Ons oordeel: voor de redactie de mooiste plek van het eiland, dus geef hem een derde nacht als je kunt

8. Bungus-baai (2 tot 3 dagen)

Twintig kilometer onder Padang gaat de weg over een heuvel, en dan ligt er een baai vol vissersboten onder je. Bungus is geen badplaats maar een werkende baai, en het mooiste ligt op het water. Op de eerste dag huur je in Sungai Pisang een boot voor Marak, snorkelt en zwemt de hele dag en stopt op de terugweg bij Pasumpahan. Op de tweede dag ga je met een dagtocht met lunch, ongeveer €10, naar Pagang, snorkel je boven een scheepswrak en stop je bij Pemutusan, een schiereiland dat bij hoogwater een eiland wordt. Met een derde dag rij je ‘s middags naar Padang, naar de oude haven van Batang Arau, voor je laatste nasi padang. Zie de reisgids van de Bungus-baai.

Padang en de kust eromheen behoren tot de natste plekken van Indonesië, dus plan je boottochten op een droge ochtend. Een scooter huur je voor ongeveer €2,50 tot €3 per dag.

Vervoer naar huis of verder: het vliegveld ligt aan de andere kant van Padang, ongeveer anderhalf uur vanuit de baai en meer in de spits. Grab komt in Bungus bijna niet, dus regel je rit een dag van tevoren via je losmen. Vanaf Minangkabau International Airport vlieg je met meerdere vluchten per dag naar Jakarta.

Ons oordeel: vissersboten, wit zand en een vlucht om de hoek: zo neem je afscheid van Sumatra

Praktisch: reizen, seizoen, visum en geld

Over de weg, van guesthouse naar guesthouse

Sumatra reis je over de weg, en de ritten zijn lang, maar je rijdt door het landschap waarvoor je komt. In het noorden zijn het gedeelde toeristenbussen en auto’s die je guesthouse regelt, naar Samosir de boot. Tussen het meer en het westen kies je tussen twee dagen overdag of één nacht met de ALS-bus. In het westen worden de afstanden kort. Neem voor de nachtbus een trui mee tegen de airco en iets tegen wagenziekte, want de wegen slingeren urenlang, en download je kaarten offline: in de bergen en in de baai valt het bereik soms weg. Meer over bussen, boten en vluchten in vervoer in Indonesië.

Wanneer ga je?

Sumatra ligt dwars over de evenaar en heeft geen echt droog seizoen. Het regent het hele jaar, meestal als een stevige bui aan het eind van de middag. Juni tot en met september zijn op bijna de hele route het droogst, en dan zijn de junglepaden, de vulkanen en de boottochten op hun best. Medan zelf is juist in de eerste maanden van het jaar het droogst, en oktober tot en met december zijn het natst. In droge jaren kan tussen april en november nevel van bosbranden over het eiland drijven, en dan zie je de vulkanen minder goed. In de regentijd plan je je busritten in de ochtend, want na zware regen kan een bergweg een paar uur dicht zitten. Meer per maand in de beste reistijd voor Indonesië.

Visum

Je visum bij aankomst kost IDR 500.000, ongeveer €25, en geeft je 30 dagen. De driewekenroute past daar ruim in. Wil je daarna nog naar Java en Bali, dan verleng je één keer met 30 dagen. Vraag het visum vooraf online aan als e-VOA en vul in de drie dagen voor aankomst de gratis All Indonesia Arrival Card in. Alles op een rij, inclusief de aangekondigde prijsverhoging, staat op onze visumpagina.

Wat kost Sumatra?

Sumatra is een van de goedkoopste eilanden van het land. Met ongeveer €21 per dag kom je rond, en in Berastagi en Bukittinggi lukt het met minder. Een bed kost zes tot vijftien euro, een maaltijd in een warung anderhalf tot twee euro, en zelfs de nachtbus kost maar ongeveer €15. Voor drie weken kom je zo rond de €440, plus de jungletrek. Betaal bijna alles contant, en neem kleine biljetten mee voor boten, angkots en de entree van watervallen. Welke kaart je meeneemt staat bij betaalkaarten, en het hele rekensommetje in wat kost backpacken in Indonesië.

Drie volken, drie keer anders aankleden

In Medan is het islamitisch en gemengd. Rond Berastagi en het meer zijn de Batak grotendeels christelijk, met varkensvlees op de kaart en een volle kerk op zondag. In het westen wonen de Minangkabau, vroom islamitisch, en bij hen gaan huis en land over via de vrouwen, iets wat je bijna nergens ter wereld ziet. Met bedekte schouders en knieën zit je overal goed, en een biertje drink je het makkelijkst aan het meer. De Sinabung bij Berastagi is actief en heeft een verboden zone, en het klimpad van de Marapi bij Bukittinggi is sinds begin 2025 gesloten: die twee bekijk je vanaf een uitzichtpunt.

Heb je tijd over?

Blijf dan langer op de plekken die erom vragen. Een tweede nacht in Padang Sidempuan geeft je de tijgers van Barumun, als je het bezoek vooraf rond krijgt. In Bukittinggi kun je na de 44 bochten blijven slapen aan het meer van Maninjau in plaats van terug te rijden. En in Bukit Lawang kies je de trek van drie dagen, met een tweede nacht in het park en meer kans op gibbons, makaken en neushoornvogels.

Het handigste extra is een simkaart uit Medan of een e-sim die je voor vertrek installeert. Sumatra draait op WhatsApp: de gids, de chauffeur, de homestay en de losmen beantwoorden allemaal een appje, en bijna niemand werkt met een boekingssite. Vraag op elke stop je gastheer om je volgende rit en het nummer van je volgende guesthouse. Iedereen kent hier iemand verderop. Daarna vlieg je naar Java, en hoe je dat aan Bali, Lombok en Flores knoopt, staat in onze route door Indonesië.

Heb je maar twee weken: wat geef je op, de nacht in Padang Sidempuan of de Harau-vallei?

Allebei, en dat is minder erg dan het klinkt. Met de ALS-bus vanaf Parapat win je een volle dag, en in twee weken heb je die nodig om drie dagen in Bukittinggi en twee in de Bungus-baai te houden. Je ziet de bergen tussen het meer en het westen dan in het donker, maar je komt aan in het mooiste stuk van West-Sumatra met nog vijf dagen te gaan.

De Harau-vallei is het moeilijkste om te laten liggen. Wil je hem er toch bij, ruil hem dan voor de Bungus-baai: vanuit Harau rijd je met een taxi in ongeveer vier uur naar het vliegveld van Padang, voor ongeveer €30 tot €45.

Ons advies: kun je drie weken vrijmaken, doe het dan. Dan rijd je met daglicht over de bergen, krijgt elke stop een dag lucht, en is Sumatra geen eiland dat je doorreist maar een eiland waar je woont.