In Bajawa begint de mooiste dag om twee uur ‘s nachts, met een hoofdlamp op en een vulkaan voor je. Een paar uur later zit je op de rand van de Inerie en zie je de schaduw van de berg over het land vallen, helemaal tot aan de zee. Wie dat gezien heeft, vergeet de koude handen onderweg.
De rest van Bajawa gaat in een lager tempo. Rook die uit rieten daken kringelt, een vrouw achter het weefgetouw, koffiebonen op een zeil langs de weg. De dorpen van de Ngada liggen allemaal binnen een halfuur rijden, en tussendoor zak je weg in een rivier die half heet en half koud is.
Dus: wat doe je met twee of drie dagen in het koele hart van Flores, en wat pak je mee als je tijd overhoudt?
Hoe je er komt, waar je slaapt en hoeveel dagen je nodig hebt, lees je in onze reisgids voor Bajawa.
Zonsopkomst op de Inerie
De Inerie is een actieve vulkaan van 2.245 meter, en vanuit Bajawa zie je hem de hele dag liggen: een kale, steile kegel die er bijna te netjes uitziet. Bovenop staan is iets anders dan ernaar kijken.
Je vertrekt rond twee of drie uur ‘s nachts uit Bajawa naar het startpunt in Watumeze. Daarna is het 2,5 tot 4 uur klimmen over los grind. Het laatste stuk is steil en zanderig: twee stappen vooruit, één terug. Er is geen schaduw, en daarom loop je in het donker.
Een gids kost vanaf ongeveer IDR 400.000 (€20), inclusief de ojek naar het startpunt. Hij kent het pad in het donker en weet hoe de berg erbij staat. Bij verhoogde activiteit gaat de Inerie dicht, dus vraag vooraf bij je gids of guesthouse wat de laatste stand is.
Neem een jas, handschoenen en een hoofdlamp mee. Op de top is het koud, en je staat er een tijd.
Ons oordeel: de zwaarste ochtend van je hele route over Flores, en precies daarom de mooiste
Luba, het dorp zonder drukte
Iedereen kent Bena, maar wie het eerst naar Luba rijdt, krijgt de rustigste ochtend. Luba ligt aan dezelfde weg, iets eerder, en is kleiner. Dezelfde hoge rieten huizen, hetzelfde lange plein, alleen met minder bezoekers en meer tijd om te kijken.
Midden op het plein staan een ngadhu en een bhaga. De ngadhu is een houten paal met een rieten parasol, de bhaga het miniatuurhuisje dat erbij hoort. Samen stellen ze de voorouders van een clan voor, en ze laten zien dat dit geen decor is maar een dorp met een familiegeschiedenis.
Je geeft een vrije gift, rond de IDR 20.000 (ongeveer €1). Vaak wijzen kinderen je de weg naar het uitzichtpunt.
Ons oordeel: het stille begin van je ochtend, en voor ons de fijnste kennismaking met de Ngada
Bena in het ochtendlicht
Bena ligt op een richel tegen de flank van de Inerie, ongeveer twintig kilometer van Bajawa, een halfuur met de scooter. Twee rijen huizen met hoge rieten daken staan rond een plein vol stenen altaren en graven, en aan het eind kijk je vanaf het hoogste punt uit over de vallei.
Kijk omhoog. Op de daken staan kleine huisjes en beeldjes die laten zien bij welke clan een huis hoort, en voor veel deuren hangen buffelhoorns en kaken van offerdieren. Ondertussen weven de vrouwen ikat voor hun huis.
Je betaalt een bijdrage van IDR 25.000, ongeveer €1,25, en daarvoor leen je ook een sarong. Schrijf je in het gastenboek in, vraag of je iemand mag fotograferen en loop niet over de stenen en de graven. Je loopt hier door iemands voortuin.
De truc is het tijdstip: ga vroeg, voordat de busjes met dagjesmensen aankomen.
Ons oordeel: het bekendste dorp van Flores, en vroeg op de dag verdient het die naam
Opwarmen in de rivier van Malanage
Onder Bena, in Malanage, stroomt een hete bron uit de berg een koude rivier in. Op het punt waar ze elkaar raken kies je zelf je temperatuur. Een stap naar links is heet, een stap naar rechts is fris, en ergens in het midden vind je precies wat je wilt.
Het ligt midden in het groen, zonder resortgevoel, en de entree is ongeveer IDR 20.000 (€1). Na een koude ochtend in de dorpen is dit de beloning.
Eén ding: het zwavelwater verkleurt zilver en lichte badkleding. Laat je ketting in het guesthouse liggen en trek je donkerste zwemkleding aan.
Ons oordeel: voor een euro het beste bad van het eiland
Kopi Bajawa op de plek waar hij groeit
Op de hellingen van de Inerie groeit arabica die in heel Indonesië bekendstaat als Kopi Bajawa. In het droge seizoen liggen de bonen overal op zeilen langs de weg te drogen, en je rijdt er letterlijk langs.
Drink hem zoals de locals: als kopi tubruk, met het gemalen poeder gewoon in je glas. Laat het even zakken en drink voorzichtig. Een pisang goreng erbij maakt het compleet.
De mooiste plek ervoor is de weg terug van de dorpen, langs Manulalu. Daar staan koffiewarungs met uitzicht op de Inerie, en een kop kost je een paar duizend rupiah.
Ons oordeel: het goedkoopste moment van je reis, en misschien het lekkerste
De warme bronnen van Soa
Ten noorden van Bajawa, ongeveer 25 kilometer rijden en net voorbij het vliegveldje van Soa, liggen de warme bronnen van Mengeruda: badjes en een stroompje met warm water in een open vallei.
Dit is een uitje waar vooral locals komen. Ga aan het eind van de middag, als het afkoelt. Dan lig je in warm water terwijl de lucht om je heen fris wordt, en dat contrast is precies het punt. De entree is ongeveer IDR 20.000 (€1).
Vlieg je vanaf Soa, combineer de bronnen dan met je vlucht.
Ons oordeel: een fijne eerste middag na de lange rit, en makkelijk mee te pakken
Heb je tijd over in Bajawa?
Gurusina en de megalieten van Wogo
Wil je meer zien dan Luba en Bena, rijd dan door naar Gurusina, of naar de megalieten van Wogo bij Mataloko. Ook daar geldt: sarong om, gastenboek tekenen en eerst vragen voor je een foto maakt.
De vulkaan zien kleuren
Rijd aan het eind van de middag de weg naar Jerebu’u op. Daar zie je de Inerie in het laatste licht van kleur veranderen. Geen kaartje, geen gids, alleen een scooter en een trui.
Een avond op het plein
In het centrum van Bajawa staan ‘s avonds kraampjes met gefrituurde snacks en gegrild vlees. Neem er een kom soto ayam of bakso bij, warm genoeg voor een koude avond. De Ngada zijn grotendeels katholiek, dus je ziet hier ook varkensvlees op het menu. Krijg je moke aangeboden, de sterke palmdrank van Flores: rustig aan, zeker als je de volgende ochtend de vulkaan op gaat.
Een Reba-feest rond de jaarwisseling
Reis je in het regenseizoen, dan valt je bezoek misschien samen met het Reba-feest dat veel Ngada-dorpen rond de jaarwisseling vieren, met dans, zang en offers voor de voorouders. Neem dan wel een dag speling op: de bergweg kan na zware buien last hebben van modder.
Onze vijf highlights van Bajawa
Heb je twee of drie dagen? Dan zouden wij deze vijf sowieso doen:
- De zonsopkomst op de kraterrand van de Inerie, met een gids en een dikke jas
- Luba als eerste van de dag, voordat het druk wordt
- Bena met een geleende sarong en een handtekening in het gastenboek
- De rivier van Malanage, zonder je zilveren ketting
- Een kopi tubruk aan de weg langs Manulalu, met de vulkaan voor je
Blijft er daarna een middag over, rijd dan naar de warme bronnen van Soa.
Dus wat moet je echt gedaan hebben in Bajawa?
Twee dingen, en ze passen allebei in één ochtend als je vroeg genoeg bent. Loop door Luba en Bena voordat de busjes er zijn, op het uur dat de rook nog uit de daken komt en de koffie op het plein ligt te drogen. En zak daarna weg in de rivier van Malanage, met je ene been in het hete water en je andere in het koude.
Heb je een derde dag, zet dan je wekker op twee uur en klim de Inerie op. Het is zwaar, het is koud, en het grind schuift onder je voeten. Maar de schaduw van de berg die bij zonsopkomst over Flores valt, vergeet je niet snel.
En vergeet de koffie niet. Op de plek waar hij groeit, voor een paar duizend rupiah, met de vulkaan erbij.
