Backpacken in Tanjung Puting
Je wordt wakker op een matras aan dek, onder een klamboe, terwijl de kapitein de motor start. De boot glijdt de rivier op, en op de oever hangt een groep neusapen in de bomen, die je zonder koffie al hebt gezien. Een paar uur later loop je over een houten pad het bos in naar een voederplatform. De ranger roept, de takken kraken, en uit het groen komt een orang-oetanmannetje met wangflappen zo breed als een dienblad. Zo gaat het hier drie dagen lang.
Tanjung Puting is een nationaal park van ruim vierduizend vierkante kilometer in het zuiden van Kalimantan, het Indonesische deel van Borneo. Er loopt geen weg doorheen. Je gaat het park in met een klotok: een houten boot met twee dekken, een kok, een kapitein en een gids, die tegelijk je vervoer, je restaurant en je slaapkamer is. Langs de Sekonyer-rivier liggen drie kampen waar parkwachters elke dag fruit klaarleggen voor orang-oetans die in het wild leven, en het bekendste is Camp Leakey, waar het onderzoek naar orang-oetans in 1971 begon.
Reken op drie dagen en twee nachten, en op ongeveer €125 per dag als je met z’n tweeën een boot huurt, alles inbegrepen. Dat is meer dan een gemiddelde dag in Indonesië. Maar je slaapt op een boot in de jungle, en dat doe je maar één keer in je leven voor het eerst.
Waarom Tanjung Puting populair is onder backpackers
- Drie dagen met orang-oetans, van ontbijt tot avondeten
- Slapen aan dek van een houten klotok
- Camp Leakey, de bekendste orang-oetanplek van Borneo
- Neusapen, gibbons en neushoornvogels langs de rivier
- Vuurvliegjes in de bomen als het donker wordt
- Je eigen boot, kok en gids: alles is geregeld
- Echte wildernis zonder wegen, zonder resorts
- Makkelijk aan te haken met een vlucht vanaf Java
Beste reistijd voor Tanjung Puting
Tanjung Puting ligt net onder de evenaar en is het hele jaar warm en vochtig. Het droge seizoen loopt ruwweg van juni tot september, de natte maanden van november tot april.
Hangt het bos vol fruit, dan hebben de orang-oetans het voederplatform minder nodig en blijven ze vaker weg. Daar staat tegenover dat je ze dan juist eerder vanaf de boot of op het pad tegenkomt. In sommige droge jaren drijft er tussen augustus en oktober rook van bosbranden over Kalimantan. Kijk vlak voor je vertrek even hoe het ervoor staat, je gids weet het precies.
Backpacker-budget: ongeveer €125 per dag
- €17hostelbed
- €2lokale maaltijd
- €3biertje
- €10taxi van het vliegveld naar Kumai
Richtprijzen voor een backpackersdag in Tanjung Puting; met een tour of een avond stappen erbij loopt het snel op.
Beste wijk voor backpackers
Aan dek van je klotok
In Tanjung Puting kies je geen wijk, je kiest een boot. Die vertrekt uit Kumai, een havenstadje aan de monding van de rivier, een half uur rijden van het vliegveld van Pangkalan Bun. De meeste klotoks halen je op bij de aankomsthal en varen dezelfde ochtend nog weg.
Overdag zit je op het bovendek, op een stoel of een kussen, met de jungle aan twee kanten. ’s Avonds legt de kapitein aan bij de oever, de bemanning rolt matrassen uit met een klamboe erboven, en jij slaapt in de open lucht. Douchen doe je in het kleine badhok achterop, met water uit een ton. Comfortabel is anders. Mooier niet.
Waarom slapen op de klotok?
- Je wordt wakker midden in het park
- Je haalt alle drie de voedertijden zonder haast
- De kok kookt drie keer per dag aan boord
- Neusapen en vuurvliegjes vanaf je matras
- Geen transfers, je hotel vaart mee
- Met z’n tweeën heb je de boot voor jezelf
Wil je toch een vast bed, dan is er één lodge aan de rivier, Rimba, en zijn er hotels in Pangkalan Bun voor de nacht ervoor of erna.
Beste hostels in Tanjung Puting
Hostels zijn er niet in Tanjung Puting, en op Hostelworld staat in de hele streek niets. Je echte bed is de klotok, die je boekt bij een van de bootorganisaties in Kumai (hoe je een goede kiest, lees je hieronder bij de activiteiten). Kom je ‘s avonds laat aan, of vlieg je pas de dag na je tocht verder, dan slaap je een nacht in Pangkalan Bun. Dat kan bij deze drie.
Rimba Orangutan Eco Lodge
Rimba is een lodge aan de Sekonyer-rivier, vlak bij het park, en je komt er alleen per boot. Je slaapt in een kamer met airco midden in het groen, ontbijt zit erbij, en er is een restaurant met een bar. Kamers beginnen bij ongeveer €63 per nacht. Ideaal als je de klotok overdag wilt, maar ‘s nachts liever een deur en een douche hebt.
Ideaal voor
- Wie niet aan dek wil slapen
- Stellen
- Een rustige nacht midden in de natuur
Arsela Hotel
Arsela is het adres voor backpackers in Pangkalan Bun: een eenvoudig hotel aan de Jalan Iskandar met een tuin en een terras, een restaurant en hulp bij het regelen van je tocht. Kamers beginnen bij ongeveer €17 per nacht. Het centrum met de warungs ligt om de hoek, het vliegveld op een paar minuten rijden.
Ideaal voor
- Een goedkope nacht voor je tocht
- Wie ter plekke nog een boot zoekt
- Backpackers die van een tuin houden
Mercure Pangkalan Bun
Na drie nachten aan dek is dit de beloning: een groot hotel met een buitenzwembad, sauna, snelle wifi en een bed met een echte matras, op een kwartier van het vliegveld. Kamers beginnen bij ongeveer €31 per nacht, en gasten zijn opvallend lovend over het ontbijt.
Ideaal voor
- De nacht na je tocht
- Wie zijn kleren weer droog wil hebben
- Een vroege vlucht terug naar Java
Beste activiteiten in Tanjung Puting
De klotok-tocht over de Sekonyer
Alles in Tanjung Puting draait om deze tocht. Van Kumai vaar je de Sekonyer op, langs nipapalmen en mangroven, en elke dag leg je aan bij een ander kamp. Twee dagen en een nacht kan, maar dan haast je je van platform naar platform. Drie dagen en twee nachten is de klassieker, en daarmee zie je alle drie de voedermomenten. Met een vierde dag komen er een nachtwandeling en een ochtend zonder plan bij.
Waarom doen?
- Alle drie de voederplekken in één tocht
- Slapen aan dek, midden in het park
- Drie maaltijden per dag van je eigen kok
- Neusapen bij zonsondergang langs de oever
- Je eigen tempo, je eigen boot
Hoe meer mensen op de boot, hoe lager de prijs per persoon. Met z’n vieren betaal je een flink stuk minder dan met z’n tweeën.
Camp Leakey
Het beroemdste kamp van het park, en de reden dat veel mensen hier komen. Biruté Galdikas begon hier in 1971 met haar onderzoek naar orang-oetans, en sindsdien leerden hier orang-oetans die uit gevangenschap kwamen weer leven in het bos. Op de laatste kilometers kleurt de rivier van melkbruin naar theezwart, en dan weet je dat je er bijna bent.
Highlights
- Het zwarte water van de laatste kilometers
- Orang-oetans die al bij de steiger zitten
- Het voederplatform met soms tien dieren tegelijk
- Gibbons die ‘s ochtends in de verte roepen
- Het verhaal van het onderzoek in het informatiecentrum
Kom wat eerder dan de voedertijd en loop rustig over het pad naar het platform. De orang-oetans weten ook hoe laat het is.
Tanjung Harapan en Pondok Tanggui
De twee andere kampen liggen eerder langs de rivier, en die zijn minstens zo mooi. Bij Tanjung Harapan, het eerste kamp vanaf Kumai, is de voedering ‘s middags. Pondok Tanggui ligt verder stroomopwaarts en heeft de voedering ‘s ochtends, terwijl het bos nog koel is.
Waarom bezoeken?
- Minder boten dan bij Camp Leakey
- Een ochtendvoedering in de koelte
- Twee extra kansen op een groot mannetje
- Elke voedering is anders
Zit Camp Leakey vol met boten, dan zijn dit juist de kampen waar je het rustigst kijkt.
Een goede klotok kiezen
Bij een tocht van drie dagen maakt je boot het verschil. In Kumai liggen tientallen klotoks, van eenvoudig tot ruim, en de beste boek je rechtstreeks bij een organisatie uit de stad zelf. Lees recente reviews en let vooral op wat mensen over de gids en de kok zeggen. Een goede gids spot een orang-oetan in een boomtop waar jij alleen bladeren ziet.
Highlights
- Een kok die je verwent met vers fruit en gebakken vis
- Een gids die de orang-oetans bij naam kent
- Een boot die past bij je groep
- Vertrek vanaf het vliegveld, dezelfde ochtend nog
Boek liever bij een kleine organisatie uit Kumai dan via een tussenpersoon elders: dan weet je wie je bemanning is en blijft het geld in de streek.
Neusapen en vuurvliegjes op de rivier
Tussen de kampen door is de rivier zelf het schouwspel. Aan het eind van de middag zoeken groepen neusapen een slaapboom aan de oever op, en als het donker wordt lichten in sommige bomen honderden vuurvliegjes op, als een kerstboom die vanzelf aangaat.
Highlights
- Neusapen die van boom naar boom over het water springen
- Neushoornvogels die laag over de rivier vliegen
- Vuurvliegjes boven de oever na het eten
- Een nachtwandeling met je gids, als je vier dagen hebt
Zet de motor uit en wees een paar minuten stil. Dan hoor je pas hoe druk de jungle is.
Zo plan je je dagen in Tanjung Puting
Met drie dagen zie je alle drie de kampen; met een vierde dag hoef je nergens op tijd te zijn en komt er een nachtwandeling bij. Kies hieronder hoeveel dagen je hebt.
Kumai en Tanjung Harapan. Je klotok pikt je op bij het vliegveld van Pangkalan Bun, je vaart de Sekonyer op en eet je eerste lunch aan boord. 's Middags de voedering bij Tanjung Harapan.
's Avonds: aanmeren bij de oever, neusapen en vuurvliegjes vanaf het dek.
Pondok Tanggui en Camp Leakey. 's Ochtends de voedering bij Pondok Tanggui, daarna verder over het zwarte water naar Camp Leakey voor de voedering van de middag.
's Avonds: slapen bij Camp Leakey, met gibbons als wekker.
Een dag in het bos. Een ochtendwandeling rond Camp Leakey, het informatiecentrum, en een tweede keer bij het platform. Langzaam terug stroomafwaarts.
's Avonds: een nachtwandeling met je gids, op zoek naar kikkers, spinnen en slapende vogels.
Terug naar Kumai. Nog één ochtend op de rivier, dan stroomafwaarts naar Kumai en door naar het vliegveld.
's Avonds: een warme douche in Pangkalan Bun, of de vlucht terug naar Java.
Eten en drinken in Tanjung Puting
Op de klotok eet je wat de kok kookt, en dat is vaak verrassend goed. Rijst met groenten, tempeh, kip of gebakken vis van de markt in Kumai, en tussendoor bergen fruit en pisang goreng bij de koffie. Heb je een dieet of eet je geen vis, zeg het dan bij het boeken: de kok kookt voor jou alleen.
In Pangkalan Bun eet je in de warungs aan de rivier. Kalimantan heeft een eigen keuken, met soto banjar als bekendste gerecht: een heldere kippensoep met kruidnagel en kaneel, die je hier als ontbijt eet. Alcohol is in deze streek lastig te vinden. Wil je een biertje aan dek, koop het dan in de stad voor je vertrekt en vraag eerst of het mag aan boord.
Dit eet je in Tanjung Puting:
Heen en verder reizen
Tanjung Puting is een uitstapje per vlucht. Pangkalan Bun heeft een klein vliegveld met dagelijks vluchten naar Java, en meer heb je niet nodig.
Heen. De meeste backpackers komen vanaf Java. Vanuit Jakarta vlieg je rechtstreeks, en ook vanuit Semarang en Surabaya gaan er dagelijks vluchten. Zit je in Yogyakarta, dan is Semarang dichtbij, of je vliegt met een overstap. Vanaf Bali vlieg je via Surabaya of Jakarta, in een halve dag. Plan je vlucht zo dat je ‘s ochtends landt, dan vaart je klotok dezelfde dag nog weg.
Ter plekke. Van het vliegveld naar de haven van Kumai is een half uur rijden. Bijna elke bootorganisatie haalt je gratis op; anders kost een taxi ongeveer €10.
Verder de route op. Na je tocht vlieg je terug naar Java of Bali, of je reist door naar Derawan in Oost-Kalimantan. Een rechtstreekse vlucht is er niet: je stapt over op Java, en een overnachting onderweg maakt het rustiger. Zie ook de eilandpagina over Kalimantan.
- VliegtuigVanuit Jakarta, Semarang en Surabaya
- Vanaf BaliMet een overstap op Java
- Taxi of ophaalserviceVliegveld naar Kumai 30 minuten, ongeveer €10
- KlotokKumai naar Camp Leakey 4 tot 5 uur varen
Veilig op pad in Tanjung Puting
Tanjung Puting is rustig en goed georganiseerd, en je bent nooit zonder bemanning. Het belangrijkste hier is hoe je met de orang-oetans omgaat: ze leven in het wild, en jij bent te gast.
- Afstand houden en luisteren naar de ranger bij het platform
- Thuisblijven op de boot als je verkouden bent, orang-oetans krijgen onze ziektes
- Je eten en drinken in je tas houden op het pad
- Een lange broek, muggenmiddel en regenkleding meenemen
- Een orang-oetan voeren, aanraken of iets aanpakken
- Een orang-oetan de weg versperren op het pad, stap opzij
- Met flits fotograferen of hard praten bij het platform
- Zwemmen in de rivier: er leven krokodillen
Ga je naar het binnenland van Kalimantan, kijk dan op onze vaccinatiepagina wat je nodig hebt.
Rebels on the Road tip
Kom je net van de orang-oetans in Sepilok? Dan wacht hier iets anders, en allebei hebben ze hun eigen kracht. Sepilok is het makkelijkste begin: een opvangcentrum aan één weg, met zonneberen aan de overkant en je hostel op loopafstand. In Tanjung Puting leef je drie dagen op het water tussen de orang-oetans, zie je ze bij drie verschillende kampen, en ligt er tussen jou en de dichtstbijzijnde weg een hele rivier. Doe ze allebei als het kan. En boek hier dan die derde dag erbij.
Veelgestelde vragen
Hoeveel dagen heb je nodig in Tanjung Puting?
Drie tot vier dagen. Met drie dagen en twee nachten zie je alle drie de voederplekken; met een vierde dag komt er een nachtwandeling bij en hoef je nergens op tijd te zijn.
Wat kost een klotok-tocht?
Reken op vanaf ongeveer €350 per persoon voor drie dagen met z’n tweeën, met boot, bemanning, eten en parkgeld erbij. Met meer mensen op de boot wordt het per persoon goedkoper. Een fooi voor de bemanning komt erbij.
Heb je een vergunning nodig voor Tanjung Puting?
Ja, maar die regelt je bootorganisatie voor je, samen met het parkgeld. Stuur bij het boeken een kopie van je paspoort mee en neem je paspoort mee op de boot.
Zie je zeker orang-oetans?
Bijna altijd, want je bezoekt drie kampen. Maar de orang-oetans leven in het wild en komen alleen als ze trek hebben. Hangt het bos vol fruit, dan blijven ze vaker weg. Dan zie je ze vaak juist vanaf de boot of op het pad.
Waar slaap je in Tanjung Puting?
Aan dek van je klotok, op een matras met een klamboe. Wil je een kamer, dan is er de Rimba-lodge aan de rivier, en voor de nacht ervoor of erna een hotel in Pangkalan Bun.
Hoe kom je in Tanjung Puting?
Je vliegt naar Pangkalan Bun, vanaf Jakarta, Semarang of Surabaya. Vanaf het vliegveld is het een half uur naar de haven van Kumai, waar je klotok vertrekt.
Wat is het verschil met Sepilok?
In Sepilok bezoek je een opvangcentrum vanuit een hostel, makkelijk en kort. In Tanjung Puting woon je drie dagen op een boot in het park en bezoek je drie kampen. Allebei de moeite waard, met elk een eigen kracht.
Is Tanjung Puting duur?
Voor Indonesië wel: met ongeveer €125 per dag ben je duurder uit dan op Java of Bali. Maar daarvoor heb je je eigen boot, je eigen kok en je eigen gids, en de jungle als uitzicht.
Bronnen: hostelbeoordelingen van Hostelworld, tours en reviews van GetYourGuide, vervoer en reistijden van 12Go, visumregels van Nederland Wereldwijd (zie onze visumpagina). Het dagbudget is onze eigen schatting op basis van hostel-, eet- en vervoersprijzen. Zo werken we.
