Tanjung Puting is een nationaal park in het zuiden van Kalimantan waar geen enkele weg doorheen loopt. Je komt er binnen over de rivier, op een houten klotok met twee dekken, en die boot is drie dagen lang alles tegelijk: je vervoer, je keuken en je slaapkamer. Ruim vierduizend vierkante kilometer jungle, en jij ligt ‘s nachts aan dek onder een klamboe.
De reden om hier te komen hangt in de bomen. Langs de Sekonyer-rivier liggen drie kampen waar parkwachters elke dag fruit klaarleggen voor orang-oetans die in het wild leven. Ze komen als ze trek hebben, en soms staan er tien tegelijk op het platform. Tussendoor zie je vanaf het dek neusapen, gibbons en neushoornvogels.
Het park ligt op Borneo, het eiland dat Indonesië deelt, en voor de route door het land is het een uitstapje per vlucht. Je vliegt naar Pangkalan Bun, rijdt een half uur naar de haven van Kumai, en daar ligt je boot al te wachten. Op de rivier heb je een groot deel van de tocht geen bereik. Dat hoort erbij.
Goedkoop is het niet. Reken op ongeveer €125 per dag als je met z’n tweeën een boot huurt, met eten, gids en parkgeld erbij. Dat is meer dan je elders in Indonesië uitgeeft, maar voor dat geld heb je een eigen kapitein, een eigen kok en de jungle als uitzicht.
Waar staat Tanjung Puting om bekend?
Tanjung Puting staat bekend om orang-oetans in het wild, de klotok-tocht over de Sekonyer en Camp Leakey.
De orang-oetans zijn het hoofdnummer. Bij elk van de drie kampen is er een vaste voedertijd. Dan kraken de takken, komen ze uit het groen, en met wat geluk zit er een groot mannetje met brede wangflappen bij.
Camp Leakey is het beroemdste kamp. Biruté Galdikas begon hier in 1971 met haar onderzoek naar orang-oetans, en in het informatiecentrum lees je hoe dat verhaal verder ging. Op de laatste kilometers ernaartoe kleurt de rivier van melkbruin naar theezwart.
En dan de klotok zelf. Slapen aan dek midden in een nationaal park, wakker worden van gibbons, en ‘s avonds vuurvliegjes in de bomen langs de oever: dat is minstens de helft van de ervaring.
Hoeveel dagen heb je nodig in Tanjung Puting?
Voor Tanjung Puting raden we 3 tot 4 dagen aan. Met minder haal je niet alle drie de voederplekken op je gemak.
2 dagen: het kan, met een nacht aan boord. Maar dan vaar je van platform naar platform en kijk je vaker op je horloge dan naar de bomen.
3 dagen: de klassieker, drie dagen en twee nachten. Dag één Tanjung Harapan, dag twee Pondok Tanggui in de ochtend en Camp Leakey in de middag, dag drie terug naar Kumai. Je ziet alle drie de voedermomenten.
4 dagen: wat ons betreft de beste keuze. Je krijgt een ochtendwandeling rond Camp Leakey, een tweede bezoek aan het platform en een nachtwandeling met je gids, en je hoeft nergens meer op tijd te zijn.
Plan je vlucht zo dat je ‘s ochtends landt in Pangkalan Bun. Dan vaart je klotok dezelfde dag nog weg en verlies je geen dag aan de wal.
Wat is de beste plek om te verblijven in Tanjung Puting?
In Tanjung Puting kies je geen wijk, je kiest hoe je slaapt. Er zijn drie mogelijkheden, en de meeste reizigers combineren er twee.
Aan dek van je klotok: midden in het park Dit is waar je voor komt. ’s Avonds legt de kapitein aan bij de oever, de bemanning rolt matrassen uit met een klamboe erboven en je slaapt in de open lucht. Douchen doe je achterop met water uit een ton. Comfortabel wordt het niet, onvergetelijk wel.
Een lodge aan de Sekonyer: een kamer in de jungle Aan de rivier, vlak bij het park, ligt één lodge die je alleen per boot bereikt. Je hebt een deur, airco en een douche, en overdag stap je gewoon op je klotok.
Pangkalan Bun: de nacht ervoor of erna De stad bij het vliegveld, met warungs aan de rivier en een paar hotels. Handig als je ‘s avonds laat landt of pas de dag na je tocht verder vliegt. Kumai, waar de boten vertrekken, ligt een half uur verderop.
Welke plek raden wij backpackers aan?
Slaap op de klotok. Hostels zijn er niet in deze streek, en op Hostelworld staat niets, maar dat maakt niet uit: een matras aan dek met de jungle om je heen is beter dan elk bed aan de wal. Je boekt de boot bij een van de bootorganisaties in Kumai, en die halen je bijna altijd gratis op bij het vliegveld.
Voor de nachten eromheen zijn er drie adressen. Arsela Hotel in Pangkalan Bun is de backpackerskeuze: een eenvoudig hotel aan de Jalan Iskandar met een tuin, een terras en mensen die je helpen een boot te regelen, vanaf ongeveer €17 per nacht. Mercure Pangkalan Bun is de beloning na drie nachten aan dek, met een zwembad, een sauna en een echt bed, vanaf ongeveer €31. En wie ‘s nachts toch liever een kamer heeft, slaapt in de Rimba Orangutan Eco Lodge aan de rivier, met airco en ontbijt, vanaf ongeveer €63.
Kies je klotok met zorg, want bij een tocht van drie dagen maakt de boot het verschil. Vraag naar een gids met licentie, zwemvesten, klamboes en een schoon toilet, en check of parkgeld, eten en drinkwater in de prijs zitten. Boek bij een kleine organisatie uit Kumai zelf, dan weet je wie je bemanning is en blijft het geld in de streek.
Wat kun je doen in Tanjung Puting?
Je dagen draaien om de voedertijden bij de drie kampen, met daartussen uren op het bovendek terwijl de rivier langs glijdt. Aan het eind van de middag zoeken de neusapen hun slaapboom op, en als het donker is gaan de vuurvliegjes aan.
De kampen en de mooiste momenten op de rivier staan uitgewerkt in de highlights van Tanjung Puting.
Hoe kom je in Tanjung Puting?
Je vliegt naar Pangkalan Bun, het vliegveld van Tanjung Puting. Daar gaan dagelijks vluchten heen vanuit Jakarta, Semarang en Surabaya. Vanuit Jakarta vlieg je rechtstreeks, en zit je in Yogyakarta, dan is Semarang je dichtstbijzijnde vertrekpunt. Vanaf Bali stap je over in Surabaya of Jakarta en ben je er in een halve dag.
Van het vliegveld naar de haven van Kumai is het een half uur rijden. Bijna elke bootorganisatie haalt je op; anders kost een taxi ongeveer €10. Vanaf Kumai vaar je in vier tot vijf uur naar Camp Leakey, met de andere twee kampen onderweg.
Neem genoeg contant geld mee. Op de rivier betaal je alles contant, ook de fooi voor de bemanning, dus pin je rupiah in Pangkalan Bun voor je het water op gaat. De vergunning voor het park regelt je bootorganisatie: stuur bij het boeken een kopie van je paspoort mee.
Na je tocht vlieg je terug naar Java of door naar Bali. Wil je ook naar Derawan, aan de andere kant van Kalimantan, dan is er geen rechtstreekse vlucht. Je stapt over op Java, en een nacht in Surabaya ertussen maakt het een stuk rustiger.
Is Tanjung Puting een bezoek waard?
Ja, en wat ons betreft is het de reden om naar Kalimantan te gaan. Je woont drie dagen op het water tussen de orang-oetans, en tussen jou en de dichtstbijzijnde weg ligt een hele rivier.
De orang-oetans leven in het wild, en jij bent te gast. Houd afstand bij het platform en luister naar de ranger, voer of raak ze nooit aan en stap opzij als er een over het pad komt. Ben je verkouden, blijf dan op de boot: orang-oetans krijgen onze ziektes. Zwem niet in de rivier, want er leven krokodillen.
De beste tijd is juni tot en met september, met juli en augustus als drukste maanden. In de natte maanden hangt het bos vol fruit en komen de orang-oetans minder vaak naar het platform, maar dan zie je ze vaker vanaf de boot. In sommige droge jaren drijft er tussen augustus en oktober rook van bosbranden over Kalimantan; je bootorganisatie weet als eerste hoe het ervoor staat.
Ons advies: boek je klotok eerst en pas daarna je vluchten. Een goede boot met een goede gids is in juli en augustus weken vooruit weg, een vlucht naar Pangkalan Bun vind je bijna altijd. En neem die vierde dag erbij. Met drie dagen zie je de orang-oetans, met vier heb je ook tijd om naar ze te kijken.
