De Filipijnen voelen anders dan de rest van Zuidoost-Azië, en dat merk je al op de luchthaven. Mensen spreken Engels, ze lachen naar je, en binnen een dag heb je een praatje gehad met een tricyclechauffeur, een marktvrouw en de eigenaar van je hostel. De bevolking staat bekend als een van de vriendelijkste ter wereld, en dat is geen reclametekst.
Die openheid heeft wel een eigen logica. De cultuur is gevormd door Aziatische, Spaanse en Amerikaanse invloeden, en daaronder ligt een set regels die niemand je uitlegt: over beleefdheid tegenover ouderen, over tijd, over gezicht, en over hoe je nee zegt zonder nee te zeggen. Wie die doorheeft, krijgt de gastvrijheid waar het land om bekendstaat. Wie ze negeert, blijft een toerist.
Hieronder de ongeschreven regels die je reis makkelijker maken, en de paar geschreven regels die je echt moet kennen, van het strand van Boracay tot het water van Moalboal. Wat je in het land eet staat apart in onze gids over eten en drinken op de Filipijnen.
Groeten, glimlachen en een praatje
Filipijnen zijn dol op een praatje, en het begint bij jou. Groet, glimlach, vraag hoe het gaat. Op de kleinere eilanden helpt een paar woorden Tagalog, want verwacht niet overal Engels: in Manila en op de toeristische eilanden wel, in de dorpen van Siquijor of Port Barton een stuk minder.
Het belangrijkste woord dat je leert is “po”. Je plakt het achter een zin, en “opo” in plaats van ja, als je tegen iemand praat die ouder is dan jij. Het is de beleefdheidsvorm tegenover ouderen en het wordt enorm gewaardeerd, ook als je verder geen woord Tagalog spreekt.
Filipino time
Filipino time is echt een ding. De van vertrekt als hij vol is, de boot vaart als de kustwacht het goedvindt en de afspraak van tien uur begint om half elf. Dat is geen onbeleefdheid maar een ander tempo, en het enige wat je ertegen kunt doen is het inplannen. Boek geen strakke aansluitingen, houd bij elke oversteek een dag speling en wees zelf ook niet de persoon die zuchtend op zijn horloge kijkt.
Geduld hebben is hier een sociale vaardigheid. Wie het opbrengt, krijgt er meestal een gesprek voor terug.
Gezicht: niet boos, geen kritiek, geen bot nee
Net als in de rest van Zuidoost-Azië is gezichtsverlies een groot ding. Word niet boos of ongeduldig in het openbaar, en bekritiseer nooit iemand waar anderen bij zijn. Een klacht over je kamer of je boottocht bespreek je rustig en onder vier ogen, en dan wordt hij meestal opgelost. Dezelfde klacht met verheven stem aan de balie levert je niets op.
Ook nee zeggen doe je zacht. Iets bot weigeren is ongemakkelijk voor allebei, en een vriendelijk “misschien later” werkt beter dan een hard nee. Dat geldt voor de verkoper op het strand, voor de tricyclechauffeur die je een rit aanbiedt en voor het aanbod van een derde bord rijst.
Als iemand je uitnodigt om mee te eten
Neem een uitnodiging om mee te eten aan. Eten delen zit diep in de cultuur en een uitnodiging is oprecht gemeend, of het nu de familie van je homestay is of de bemanning van je bangka die de lunch klaarzet. Je hoeft niet veel te eten, maar je gaat wel zitten.
Geloof, kerken en Siquijor
De Filipijnen zijn een gelovig land, en dat zie je overal, van de kerken in de dorpen tot de heiligenbeeldjes in de tricycle. Je hoeft niets te doen, behalve het serieus nemen. Op Siquijor gaat dat nog een stap verder: het eiland staat in de Filipijnen bekend als het eiland van de genezers en de zwarte magie, en veel Filipijnen komen er daarom liever niet. Lach er niet om, want het wordt hier serieus genomen. En geniet er intussen van dat het er juist daardoor zo heerlijk rustig is. Zie de reisgids van Siquijor.
Boracay: de strengste regels van het land
Boracay ging in 2018 een half jaar dicht voor een grote schoonmaak, en sindsdien gelden er regels die nergens anders zo streng zijn. Niet roken, drinken of eten op het strand zelf, geen vuurtje, geen zandkastelen op White Beach, en je afval neem je mee. Er wordt gehandhaafd en er wordt beboet. Bij aankomst moet je bovendien je accommodatie of je terugvlucht kunnen tonen, dus boek dat vooraf. Zie de reisgids van Boracay.
Onder water: koraal, schildpadden en walvishaaien
De belangrijkste regels van de Filipijnen staan niet op een bordje maar in het water, en ze worden het vaakst gebroken. Ga nooit op koraal staan, ook niet even om uit te rusten. Houd minstens drie meter afstand van zeeschildpadden, raak ze nooit aan en ga er niet op zitten voor een foto. Haal zeesterren nooit uit het water. En gebruik zonnebrand zonder oxybenzon, of gewoon een shirt in het water, want je snorkelt hier boven levend koraal.
Bij walvishaaien houd je vier meter afstand, raak je ze nooit aan en zwem je er nooit voor. Weet ook waar je heen gaat: bij Oslob op Cebu worden de dieren gevoerd om ze op één plek te houden, voor de kust van Puerto Princesa gaat het om wilde dieren die je met geluk tegenkomt. Vraag een aanbieder of hij met wilde dieren werkt en niet met voeren. Bij de voshaaien van Malapascua blijf je achter de lijn en laat je je flitser uit. Alles over duiken en snorkelen staat in onze duikgids van de Filipijnen.
Tarsiers: één keuze die er echt toe doet
Op Bohol maak je één keuze die telt: waar je de tarsiers bekijkt. Deze kleine dieren zijn zo gevoelig voor stress dat ze het in gevangenschap niet overleven. Ga naar een sanctuarium waar ze vrij in het bos zitten en gidsen ze van afstand aanwijzen, niet naar een plek waar ze aan een tak zijn vastgebonden. Raak ze nooit aan, hoe vaak het ook wordt aangeboden, zet je flits uit en praat zacht. Zie de reisgids van Bohol.
Op straat: Manila en de rest
Manila heeft een stevige reputatie en een deel daarvan klopt, maar in de wijken waar backpackers komen is het gewoon veilig als je oplet. Neem een Grab in plaats van een taxi op straat, blijf ‘s avonds in Makati, BGC of Poblacion, houd je telefoon in je zak in de jeepney en de trein, en pin alleen bij een automaat in een mall of bankfiliaal. Ga niet mee met iemand die je op straat aanspreekt met een gokspel of een familiefeest, en neem niets aan van een vreemde, ook geen snoepje of drankje. Zie de reisgids van Manila.
Buiten Manila is het land ontspannen en veilig. Wat er misgaat, gaat mis op de scooter of in het water: maak foto’s van je scooter voordat je wegrijdt, rijd niet in het donker op de eilanden, en kijk zelf hoe diep het water is voordat je bij Cambugahay of Salagdoong van een schommel of een platform springt.
Aankomst en papieren
Met een Nederlands of Belgisch paspoort mag je dertig dagen zonder visum het land in. Je registreert je binnen 72 uur voor vertrek via eTravel, en je moet je uitreisticket kunnen laten zien. Daar wordt hier strenger op gecontroleerd dan elders in de regio, vaak al bij de gate in Europa. Wat er voor jouw paspoort geldt staat in ons visumoverzicht, en hoe je aan een uitreisticket komt zonder je route vast te leggen leggen we apart uit.
De basishouding die je overal ver brengt
Glimlachen, “po” tegen iedereen die ouder is, geduld met de klok, en nooit hardop boos. Wie die vier onthoudt, hoeft de rest niet uit zijn hoofd te leren. En kies niet voor zoveel mogelijk eilanden, maar voor een paar plekken waar je echt de tijd neemt. De Filipijnen zijn geen land om af te vinken, maar om te beleven, en de mensen zijn daar het beste onderdeel van.
Hoe weet je op de Filipijnen of iets wel of niet kan?
Kijk naar de mensen om je heen en doe wat zij doen, en luister vooral naar hoe ze het zeggen. Een Filipijn zegt zelden hard nee, dus als het antwoord “misschien later” of “we zullen zien” is, dan is dat een nee. Neem dat over: zacht weigeren, rustig wachten, en glimlachen als iets niet lukt.
De harde grenzen zijn er wel, en die staan hierboven: de strandregels van Boracay, het koraal en de schildpadden onder water, de tarsiers op Bohol, en je uitreisticket bij aankomst. Die vier onthoud je. De rest voel je aan zodra iemand je voor de eerste keer “po” hoort zeggen.
