In Maleisië plan je je dag rond het eten, en na een week merk je dat je dat ook doet. Het ontbijt is roti canai bij een Indiaas-islamitisch kraampje, de lunch een kom noedels bij een Chinese kok die al decennia hetzelfde gerecht maakt, en ‘s avonds zit je aan een plastic tafel tussen de rokende grills. Voor ongeveer twee euro per bord.
Dat komt doordat Maleisische, Chinese en Indiase Maleisiërs hier al eeuwen naast elkaar wonen, en hun keukens zijn in die tijd door elkaar gaan lopen. Op één plein vol kraampjes eet je drie landen tegelijk. En elke stad op de route heeft er iets eigens van gemaakt: Penang de laksa, Ipoh de koffie, Melaka de Peranakan-keuken, Kuching een soep die je als ontbijt eet.
Hieronder de gerechten die je geproefd moet hebben, waar je ze het best eet, en wat je drinkt in een land waar bier duur is en thee een voorstelling.
Zo werkt een hawkercentrum
Bijna al het lekkerste eten van Maleisië komt uit een hawkercentrum: een overdekt plein of een hal vol kraampjes, waar elke kok één gerecht maakt en dat al jaren perfectioneert. Je loopt rond, kijkt in de pannen en bestelt bij wie je wilt.
De truc is het tafelnummer. Zoek eerst een plek, onthoud het nummer dat op je tafel staat, en noem dat nummer bij elk kraampje waar je iets bestelt. Ze brengen het je naar je tafel. Zo bestel je in één ronde je noedels bij de een, je saté bij de ander en je drinken bij een derde.
En twijfel je tussen twee kraampjes? Kijk waar de rij staat en sluit achteraan. Een kok die al dertig jaar op dezelfde plek staat, heeft dat niet aan toeval te danken.
De gerechten die je geproefd moet hebben
Nasi lemak: onze favoriet
Moeten wij één gerecht kiezen, dan is het dit. Kokosrijst met sambal, ansjovis en pinda’s, en het gerecht dat Maleisiërs als het hunne beschouwen. Van alles wat Maleisië op je bord legt, is dit wat ons betreft het lekkerst. Je eet het als ontbijt, in Kuala Lumpur op je eerste ochtend en op Tioman of de Perhentian-eilanden aan het strand. Een bord kost je in KL ongeveer twee euro, en het is precies wat je nodig hebt voor een dag in de hitte.
Satay: onze tweede liefde
Direct daarna komt bij ons de saté. Spiesjes van de houtskoolgrill met pindasaus, overal waar ‘s avonds gegrild wordt: op Jalan Alor in KL, op de nachtmarkt van Jonker Street in Melaka en op de hawkerpleinen van Penang. Bestel er gerust een tweede ronde van. In Melaka kun je ook satay celup bestellen, waarbij je de spiesjes zelf dipt, een avondvullend gerecht voor een tafel vol reisgenoten.
Roti canai
Flinterdun, luchtig brood met een bakje curry om in te dippen. Het komt uit de Indiase keuken en je vindt het overal, van de kopitiams van Ipoh tot de Indiase restaurants in de Cameron Highlands, waar een warme roti in de koele avondlucht nog beter smaakt.
Char kway teow
Platte rijstnoedels uit een gloeiende wok, het gerecht waar elke kok zijn eigen reputatie op bouwt. Iedereen in Penang heeft een mening over wie de beste maakt, en die discussie wint niemand. Je eet hem ook op Jalan Alor in KL en in Ipoh.
Asam laksa
Het gerecht van Penang: een zure vissoep met noedels, scherp van de tamarinde en vol van de makreel. Heel iets anders dan de romige laksa die je later op Borneo eet, en precies daarom verslavend. Een kom kost ongeveer anderhalve euro. Bestel er meteen een tweede bij, dat doet iedereen.
Nasi kandar en curry mee
Twee gerechten uit Penang en Ipoh. Bij nasi kandar krijg je een bord rijst en wijs je zelf aan welke curry’s erover moeten. Curry mee is een kom noedels in een pittige kokoscurry, en een stevige lunch.
Banana leaf rice
Rijst met een rij curry’s en bijgerechten, opgediend op een bananenblad in plaats van een bord. Het is Zuid-Indiaas en je eet het het lekkerst in Brickfields, de Indiase wijk naast KL Sentral, of ‘s avonds in Tanah Rata. Eet met je rechterhand, zoals iedereen om je heen.
Cendol
Het toetje tegen de hitte: geschaafd ijs met kokosmelk en gula melaka, de donkere palmsuiker die naar Melaka is genoemd. Je vindt hem op elke nachtmarkt, maar in Melaka eet je hem waar hij zijn naam vandaan heeft.
Ons oordeel: nasi lemak bij het ontbijt en saté bij het avondeten, onze twee favorieten, met de asam laksa van Penang en een cendol ertussen
Waar je wat eet
Penang: de hoofdstad van het eten
Penang geldt in heel Maleisië als de stad waar je het best eet, en dat zeggen de Maleisiërs zelf. Je komt hier om te eten, en de rest van George Town is daar de omlijsting van. ’s Avonds ga je naar Gurney Drive aan de boulevard voor het grote hawkercentrum, of naar de kraampjes aan Chulia Street, op loopafstand van je hostel. Borden beginnen rond anderhalve euro.
Een van de bekendste asam laksa-kramen van het eiland staat op de markt van Air Itam, aan de voet van de tempel Kek Lok Si, en je eet er op een krukje naast de weg. Combineer het met de tempel en Penang Hill en je hebt de lekkerste middag van je reis. Meer in de highlights van Penang.
Ipoh: koffie en taugé-kip
Ipoh is de stad waar Maleisiërs in het weekend speciaal voor het eten heen rijden. Het gerecht van de stad is taugé-kip: gepocheerde kip met rijst en een bord dikke, knapperige taugé, volgens de locals door het water uit de kalkrotsen. De bekendste zaken zijn klein en hebben één specialiteit, en in het weekend staat er een rij. Kom doordeweeks of vroeg. Zie de highlights van Ipoh.
Melaka: de Peranakan-keuken
De Peranakan, de nazaten van Chinese handelaren die met Maleise vrouwen trouwden, hebben in Melaka een eigen keuken gemaakt: Chinese technieken met Maleise kruiden, kokos en tamarinde. Proef de nyonya laksa, noedels in kokoscurry, en de kipballetjes met rijst, de Melakaanse chicken rice waarbij de rijst tot balletjes is gedraaid. Ga in het weekend: van vrijdag tot en met zondag is Jonker Street ‘s avonds een nachtmarkt met hapjes vanaf ongeveer een euro.
Kuala Lumpur: Jalan Alor en Brickfields
Vanaf een uur of zes ‘s avonds staan op Jalan Alor in Bukit Bintang de tafels tot midden op de weg, met saté, gegrilde vis, char kway teow, durian en verse fruitsappen. Een gerecht kost er twee tot vier euro. Overdag ontbijt je in een kopitiam rond Petaling Street en eet je je lunch in Brickfields van een bananenblad. Valt je reis in de ramadan, dan openen tegen zonsondergang overal in de stad ramadanmarkten met gerechten die je de rest van het jaar bijna niet ziet.
Cameron Highlands: steamboat in de kou
Op 1.440 meter, met een trui aan, eet je steamboat: een pan kokende bouillon midden op tafel, waarin je zelf groenten uit de kassen van de Highlands, vis en vlees gaar laat worden. Daarnaast zijn er de aardbeien, die je zelf plukt of in een milkshake drinkt, en op vrijdag en zaterdag de nachtmarkt van Brinchang met maïs en gegrilde hapjes.
Kuching: laksa als ontbijt
Op Borneo eet je weer anders. In Kuching is Sarawak laksa een ontbijtgerecht: een romige, kruidige soep met garnalen, kip en vermicelli, die heel anders smaakt dan de laksa van Penang. Ga vroeg, want de beste kraampjes zijn rond het middaguur uitverkocht. Voor de lunch bestel je kolo mee, droge noedels met geroosterd varkensvlees, die de locals bijna dagelijks eten. Allebei vind je in de kopitiams, voor een euro of twee. Meer in de highlights van Kuching.
Kota Kinabalu: de keuken van Sabah
In KK gaan elke avond na de zonsondergang de grills aan achter de Filipijnse markt aan de waterkant. Vis, inktvis, garnalen en kippenvleugels liggen in lange rijen op ijs, je wijst aan wat je wilt en mengt je saus zelf. Een kippenvleugel kost vanaf ongeveer veertig cent. Op zondagochtend drink je ananassap van de kar op de markt in Gaya Street, en in Kundasang op de flank van Mount Kinabalu proef je verse melk en ijs bij Desa Dairy Farm.
Ons oordeel: eet je eigenlijk overal goed, maar plan op zijn minst een extra dag in Penang en een vroege ochtend in Kuching
Vis aan de kust en op de eilanden
Zodra je aan zee zit, verandert het menu. Op Langkawi eet je ikan bakar bij de warungs achter Cenang, en elke avond staat er ergens op het eiland een avondmarkt. Op Long Beach op de Perhentian-eilanden gaan ‘s avonds de grills aan met de vangst van die dag, en in Salang op Tioman staat de barbecue aan. In Semporna liggen de restaurants op palen boven het water en kies je je vis en zeevruchten zelf uit de bakken.
Op plekken zonder zee is het al net zo bijzonder. In Kuala Tahan bij Taman Negara eet je op drijvende restaurants op de rivier, met het oerwoud aan de overkant. En aan de Kinabatangan zit het eten in het pakket van je lodge: een buffet met rijst, curry’s, vis of kip en vers fruit, gedeeld met de andere gasten na de cruise.
Twee dingen om te weten. Vraag bij vis en zeevruchten altijd eerst de prijs per kilo, voordat iets op de grill gaat, op Jalan Alor net zo goed als op de nachtmarkt van KK. En kies in Semporna vis waarvan je weet hoe hij gevangen is: het rif waar je overdag boven snorkelt, wil je over een jaar nog net zo zien.
Ons oordeel: elke avond dat je aan het water zit, met de prijs per kilo vooraf afgesproken
Teh tarik, witte koffie en duur bier
Teh tarik
Zoete thee met melk die van grote hoogte van de ene kan in de andere wordt gegoten, heen en weer, tot er een schuimkraag op staat. Het is het drankje bij alles: bij je roti in de ochtend, bij je laksa in Kuching, en warm tegen de kou in de Cameron Highlands. Kijk een keer bewust toe als hij gemaakt wordt.
Witte koffie in Ipoh
De koffie van Ipoh is een ritueel. De bonen worden in palmolie gebrand en opgeklopt met gecondenseerde melk, tot hij zacht, zoet en romig is. Sin Yoon Loong schenkt hem sinds 1937 aan Jalan Bandar Timah, en Nam Heong zit in dezelfde straat. Een kop kost vanaf ongeveer zestig cent. Bestel er een eiertaartje of kaya-toast bij, en neem hem koud op een hete dag, zoals de locals. Ga ‘s ochtends, want de oude zaken sluiten vaak al ‘s middags.
Thee uit de Highlands
In de Cameron Highlands drink je thee waar hij groeit. Op het terras van BOH Sungei Palas zit je met een pot thee en een scone boven de hellingen, terwijl de plukkers tussen de struiken lopen. Kom niet op maandag, dan is het theehuis dicht.
Bier, en waar het goedkoop is
Maleisië is een moslimland, en dat merk je aan de prijs van bier. Door de hoge accijns betaal je al snel drie euro voor een flesje, meer in een bar. Bij Maleisische eetkramen krijg je het niet, in Chinese restaurants, bars en supermarkten wel, en in de conservatieve staten aan de oostkust, zoals Kelantan en Terengganu, nauwelijks. Op de Perhentian-eilanden, die bij Terengganu horen, vind je je biertje bij de beach bars van Long Beach, voor ongeveer drie euro.
De uitzondering is goed nieuws. Langkawi en Tioman zijn belastingvrije eilanden, en daar kost een blikje uit de winkel minder dan een euro. In Kuala Tahan zijn geen bars, en aan de Kinabatangan neem je je bier mee uit Sandakan als je het wilt. In KL kost een verse fruitshake een fractie van een biertje, en daar ga je vanzelf meer van drinken.
Ons oordeel: teh tarik bij elke maaltijd, witte koffie als ontbijt in Ipoh, en je bier bewaren voor Langkawi en Tioman
Foodtours en een kookles
Een paar steden zijn zo vol eten dat een gids het verschil maakt tussen goed en geweldig eten. In Kuala Lumpur neemt een avondtour je mee langs lokaal streetfood, en in Penang proef je op één tocht meer dan vijftien dingen, inclusief gerechten die je zelf nooit had besteld.
Op Borneo leer je het zelf. In Kota Kinabalu kook je in drie uur gerechten uit Sabah die je in de stad niet op elke hoek vindt, zoals hinava, rauwe vis gegaard in limoensap, en linopot, rijst verpakt in een blad. Je wordt in de stad opgehaald.
Ons oordeel: een foodtour op je eerste avond in Penang, en de kookles in KK als je wilt weten wat Borneo eet
Wat je verder handig vindt om te weten: hoe je je gedraagt aan tafel en tijdens de ramadan staat in regels en cultuur in Maleisië, en wat een dag eten en slapen per plek kost in wat kost backpacken in Maleisië.
Wat moet je in Maleisië echt geproefd hebben?
Als je maar vijf dingen mag kiezen: nasi lemak op je eerste ochtend in Kuala Lumpur, saté van de houtskoolgrill op Jalan Alor, asam laksa op een krukje bij de markt van Air Itam in Penang, taugé-kip met een koude witte koffie in Ipoh, en Sarawak laksa als ontbijt in Kuching, voordat de kraampjes uitverkocht zijn. Die eerste twee zijn onze favorieten, met de nasi lemak als nummer een.
En één drankje: teh tarik, met de schuimkraag erop. Je gaat hem thuis proberen na te maken, en het gaat niet lukken.
