Stel je een eiland voor dat als een paddenstoel uit de diepzee omhoog steekt. Vlak naast het strand valt het rif honderden meters de diepte in. Een schildpad drijft langs alsof jij er niet bent, en verderop draait een school barracuda’s een trage draaikolk. Dat is Sipadan, en het is de reden dat duikers uit de hele wereld een vlucht naar Tawau boeken.
Er is een addertje. Per dag mogen er maar ongeveer 250 mensen naartoe, en die plekken zijn verdeeld over de duikshops in Semporna. Wie gewoon komt opdagen, duikt die week vaak ergens anders. Dat ergens anders is overigens Mabul en Kapalai, met de beste macroduiken van Maleisië, dus zielig is het niet.
Hieronder lees je hoe het vergunningensysteem werkt, wat je ziet als je duikt en wat als je snorkelt, welk brevet je nodig hebt, in welke maanden het water het helderst is en wat het allemaal kost. En omdat een deel van deze eilanden een strenger reisadvies heeft, ook hoe je dat met je verzekering regelt.
Hoe het vergunningensysteem werkt
Sabah Parks geeft elke dag een vast aantal vergunningen voor Sipadan uit, volgens onze bestemmingspagina over Semporna ongeveer 250. Die gaan niet naar duikers maar naar de erkende duikshops, die er elk een handjevol per dag krijgen. Veel shops geven ze op volgorde aan hun eigen gasten, en vragen dat je eerst een paar dagen bij ze duikt voordat je aan de beurt bent.
Dat verandert de volgorde van je planning. Je boekt niet eerst je vlucht en dan je duiken: je mailt eerst een paar duikshops tegelijk, vraagt op welke datum ze je een vergunning kunnen geven en hoeveel dagen je daarvoor bij ze moet duiken, en bouwt de rest van je route door Sabah om die ene dag heen. Maanden vooruit is geen overdreven advies. In de vakanties gaan de vergunningen nog eerder op.
Lukt het niet, dan heb je nog steeds een volle week op het water. De vergunning is het enige in Semporna dat je niet ter plekke regelt. Al het andere wel.
Sipadan: de steilwand
De beroemde steilwand begint vlak naast het strand en loopt honderden meters de diepte in. Je ziet er schildpadden bij zo goed als elke duik, scholen barracuda’s, rifhaaien en bultkopvissen. Het is een plek waar je na de eerste duik al weet waarom anderen er maanden op wachten.
De regels zijn streng, en dat is precies waarom het rif er zo bij ligt. Je hebt minimaal een Advanced Open Water nodig en je maakt er maximaal twee duiken per dag. Alleen de vergunning kost al ongeveer €70, en een complete duikdag komt vaak uit op €250 of meer. Elk jaar in november sluit Sabah Parks het eiland om het rif te laten herstellen.
Ons oordeel: de duurste duikdag van je reis, en de enige die je jaren later nog in detail navertelt
Mabul en Kapalai: kijken naar het kleine
Drie kwartier varen vanaf de steiger in Semporna ligt Mabul, en daar draait alles om geduld. Je zakt naar een zandbodem waar je eerst niets lijkt te zien, en dan begint het: kikvorsvissen, zeepaardjes, inktvisjes en naaktslakken. Schildpadden zie je ook hier bijna bij elke duik. Kapalai hoort bij dezelfde dagtrip, en onderweg drijf je langs paalwoningen boven het rif.
Met een Open Water kun je hier al mee, en ook als snorkelaar heb je er genoeg te zien. Een typische duikdag zijn drie duiken rond Mabul en Kapalai. Wil je meerdere dagen achter elkaar duiken zonder elke ochtend de boot op en neer, dan kun je op Mabul zelf slapen. Uncle Chang’s heeft er een eenvoudige duiklodge, en Mabul Backpackers staat op palen boven het water, met een slaapzaal en alle maaltijden inbegrepen.
Let er bij het boeken op of de boottransfer erbij zit, want Trip.com verkoopt kamers met en zonder. Mabul en Kapalai vallen onder het oranje reisadvies: daarover verderop meer.
Ons oordeel: geen troostprijs voor wie Sipadan mist, maar een eigen reden om te komen
Snorkelen zonder brevet: Bohey Dulang en de zandbanken
Duik je niet, dan is dit je dag. Je vaart naar Bohey Dulang, een oude vulkaan in zee, en klimt een half uur tot drie kwartier over een steil pad met touwen en trappen. Boven ligt het uitzicht dat je van elke foto van Semporna kent: een groene kraterrand om een lagune in alle tinten turquoise. Daarna snorkel je bij Mantabuan en Sibuan, twee eilandjes met wit zand en ondiep, helder water, en vaar je onderweg langs de paalwoningen van de Bajau Laut.
Zo’n dagtour kost vanaf ongeveer €55, inclusief parkgeld en lunch. Bij de steiger betaal je nog ongeveer €2 havengeld. Neem schoenen met grip mee, want het pad kan glad zijn, en ga ‘s ochtends, voor de hitte en het tegenlicht. Meer over de dag staat in de highlights van Semporna.
Ons oordeel: plan hem op je eerste dag, ook als je de rest van de week duikt
Je brevet halen in Semporna
Nog geen brevet? Dan haal je het hier tussen de schildpadden. Het water rond Mabul is ondiep, warm en vol leven, en een Open Water kost vanaf ongeveer €285 en duurt ongeveer vier dagen. Plak je de Advanced er meteen achteraan, dan heb je beide in één week en kom je daarna in aanmerking voor Sipadan.
Daar zit de insidertip. Vraag bij het boeken van je cursus meteen naar de Sipadan-vergunningen van die duikshop. Veel shops geven hun vergunningen op volgorde aan hun eigen gasten, en een week cursus maakt je precies dat.
Ons oordeel: het slimste begin als je Sipadan wilt maar nog geen Advanced hebt
Wanneer je gaat
Je kunt in Semporna het hele jaar duiken, maar het water is niet elke maand even helder. Van maart tot en met juni ligt de zee het kalmst en is het zicht het best. Juli tot en met oktober is ook prima, warm met af en toe een bui, maar wel druk in de vakanties, en dan zijn de vergunningen eerder op.
November tot en met februari is natter, met meer wind en minder zicht onder water. Het is dan rustiger, maar in november is Sipadan dicht. Mabul, Kapalai en de andere duikplekken blijven open. Hoe dit past in de rest van je reis staat in de beste reistijd voor Maleisië.
Wat het kost
Het stadje zelf is goedkoop: met ongeveer €30 per dag kom je rond, met een bed rond de €12 en een maaltijd voor ongeveer €2,50. Het duiken is de grote post.
- Sipadan-vergunning: ongeveer €70
- Een complete duikdag op Sipadan: vaak €250 of meer
- Dagtour Bohey Dulang, Mantabuan en Sibuan: vanaf ongeveer €55
- Open Water: vanaf ongeveer €285
- Havengeld per boottocht: ongeveer €2
Reken op een week als je wilt duiken en drie of vier dagen als je vooral wilt eilandhoppen. Een rustdag aan het eind hoort erbij: na je laatste duik wacht je minstens een dag voordat je vliegt, en het vliegveld van Tawau ligt anderhalf uur rijden verderop. Meer over geld in wat kost backpacken in Maleisië.
Het reisadvies en je verzekering
Semporna zelf is een rustig stadje met kleurcode geel. Voor een deel van de eilanden voor de kust geeft Buitenlandse Zaken kleurcode oranje: Mabul, Pom Pom, Kapalai, Ligitan, Sipadan en Mataking. Dat betekent alleen noodzakelijke reizen, met als reden het risico op ontvoering en piraterij in de Celebeszee. Lees het actuele advies op nederlandwereldwijd.nl voordat je boekt.
Het belangrijkste praktische punt is je verzekering. Veel reisverzekeringen dekken minder of niets in een gebied met kleurcode oranje, dus lees de voorwaarden van je reisverzekering na voordat je naar Sipadan, Mabul of Kapalai gaat. Boek verder bij een erkende duikshop, houd rekening met extra controles van leger en politie voor de kust, en weet dat er al jaren een vaarverbod geldt van zes uur ‘s avonds tot zes uur ‘s ochtends. Alle dagtrips zijn daarom ruim voor het donker terug. Vraag je duikshop of die regel nog geldt.
Kom je vanaf het schiereiland, neem dan je paspoort mee in je handbagage: Sabah heeft een eigen immigratie, ook na een binnenlandse vlucht. Zie visum voor Maleisië.
Duiken elders in Maleisië
Semporna is de topper, maar niet de enige plek waar je in Maleisië onder water gaat. Aan de oostkust van het schiereiland heb je twee eilanden waar je goedkoper begint, en vanaf Borneo is het een binnenlandse vlucht.
Perhentian-eilanden
Hier snorkel je voor ongeveer €10 langs Shark Point, waar rifhaaien met een zwarte vinpunt van een meter lang rond de rotsen zwemmen, en Turtle Point met de groene zeeschildpadden. Op Long Beach zitten de duikscholen zij aan zij, een Open Water kost vanaf ongeveer €290 in drie tot vier dagen, en daarna wachten Tokong Laut en het Sugar Wreck. Het beste zicht heb je van april tot en met augustus. Neem contant mee, want pinautomaten zijn er niet. Zie onze reisgids voor de Perhentian-eilanden.
Ons oordeel: een van de beste snorkeldagen die je voor een tientje kunt doen
Tioman
Tioman is een van de goedkoopste plekken in Maleisië om je brevet te halen: een Open Water vanaf ongeveer €200 in vier dagen, en een funduik vanaf ongeveer €20. Er zitten duikscholen in Air Batang, Salang en Tekek. Snorkelen doe je vanaf de steiger van ABC, bij Monkey Bay en Pulau Renggis, of met een bootje naar Coral Island. Een set huur je vanaf ongeveer €3 per dag. Kom tussen maart en oktober, want in de moesson gaan de meeste duikscholen dicht. Zie onze reisgids voor Tioman.
Ons oordeel: het voordeligste begin, op rustige stekken vlak voor de kust
Langkawi
Langkawi is geen duikeiland, maar wel het eiland voor de maanden dat de oostkust in de moesson zit: van december tot en met maart is het daar het droogst. Het water in ga je hier tijdens het eilandhoppen, met een zwempartij in het zoetwatermeer van Pulau Dayang Bunting tussen de kalkrotsen. Welk eiland bij jouw reis past, lees je in Perhentian, Tioman of Langkawi.
Ons oordeel: voor de winter, als je stranden zoekt en het duiken even laat rusten
De regels op en onder water
Raak geen koraal aan en laat op de zandbanken niets achter. Geef geen geld, snoep of spullen aan de kinderen die naar je boot peddelen, en vraag het altijd voordat je iemand van de Bajau Laut fotografeert. Eet geen rifvis waarvan je niet weet hoe hij gevangen is. En na je laatste duik wacht je minstens een dag met vliegen: een rustdag in Semporna of Tawau is daar precies voor.
Moet je naar Semporna als je geen Sipadan-vergunning krijgt?
Ja. Sipadan is de kers, maar de taart is groot genoeg. Met Bohey Dulang en de zandbanken op je eerste dag, een duikdag of snorkeltrip rond Mabul en Kapalai en misschien je Open Water erachteraan, vul je makkelijk drie tot vier dagen, en een week als je duikt.
Ons advies: mail eerst een paar duikshops tegelijk, plan je route door Sabah rond de datum die je krijgt, en check het reisadvies en je verzekering voordat je boekt. Krijg je geen vergunning, ga dan toch. De schildpadden rond Mabul weten niet dat ze het tweede plan zijn.
