Cambodja is niet het soort land waar je een lijstje afvinkt en dan weer verder reist. Het tempo ligt hier lager dan in Thailand, de afstanden zijn groter dan ze op de kaart lijken, en de dingen die je hier het langst bijblijven zijn zelden de dingen die je vooraf had ingepland.
Toch is het handig om te weten waar je begint, zeker als je tijd beperkt is. Reken op een euro of vijfentwintig per dag als backpacker, en op een route die grofweg van Siem Reap via Battambang en Phnom Penh naar Kampot en de eilanden loopt.
Dit zijn de vijf ervaringen die volgens ons het langst blijven hangen, van wereldberoemd tot vrijwel onbekend. Ze staan in de volgorde waarin je ze op die route tegenkomt.
1. Angkor bij zonsopgang, en de rest van Angkor daarna
Dit is de reden waarom de meeste mensen naar Cambodja komen, en terecht. Sta je voor zonsopgang bij de vijver aan de westkant van Angkor Wat, dan zie je de silhouetten van de vijf torens langzaam oplichten tegen een roze en oranje lucht. Het is druk, soms behoorlijk druk, en dat moment is het nog steeds waard.
Maar maak niet de fout om na die ene foto door te rijden. Angkor is geen los tempeltje maar een archeologisch gebied van zo’n vierhonderd vierkante kilometer met meer dan duizend tempels. Ta Prohm, waar de jungle door de muren groeit en boomwortels zich om de stenen wikkelen, is minstens zo indrukwekkend als Angkor Wat zelf. En Bayon, met zijn tientallen reusachtige stenen gezichten die je vanuit elke hoek aankijken, is een hoogtepunt op zich.
Reken op minstens twee volle dagen, liever drie. Huur een tuk-tuk of fiets voor de kleine route en plan minimaal één late namiddag in, wanneer de drukte afneemt en het licht op zijn mooist is. Meer hierover in de highlights van Siem Reap.
Ons oordeel: onmisbaar, maar plan er drie dagen voor in plaats van één zonsopgang
2. Een boottocht over Tonlé Sap
Tonlé Sap is het grootste zoetwatermeer van Zuidoost-Azië en verandert compleet met de seizoenen. Het echte hoogtepunt zijn de drijvende dorpen die erop leven.
Huizen, scholen, winkels, zelfs kerken en kerkhoven, allemaal drijvend op het water of gebouwd op hoge palen die meebewegen met het waterpeil. Duizenden mensen leven hier volledig van en op het meer, en een boottocht laat zien hoe dat er in de praktijk uitziet.
Kies wel bewust. Sommige van de bekendere dorpen zijn inmiddels flink toeristisch geworden, en er zijn tours die vooral langsrazen voor foto’s. Vraag lokaal na welke plekken op dit moment nog authentiek aanvoelen, en ga bij voorkeur in het regenseizoen: dan staat het meer op zijn grootst en vaar je door overstroomde bossen.
Ons oordeel: indrukwekkend, mits je de juiste tour kiest
3. De geschiedenis van de Rode Khmer in Phnom Penh
Dit is geen leuk uitje in de klassieke zin, en het is wel een van de belangrijkste dingen die je in Cambodja kunt doen.
Het Tuol Sleng Genocide Museum, ooit een middelbare school en later gevangenis en martelcentrum onder het regime van Pol Pot, en de Killing Fields van Choeung Ek net buiten de stad geven je een confronterend maar essentieel beeld van wat dit land tussen 1975 en 1979 heeft doorstaan.
Neem er de tijd voor. De audiotour bij Choeung Ek, verteld door overlevenden en betrokkenen, is bijzonder goed gemaakt en helpt je de context te begrijpen zonder dat het puur schokeffect wordt. Het is zwaar, het beïnvloedt je stemming voor de rest van de dag, en dat is precies waarom het de moeite waard is. Je begrijpt Cambodja pas als je ook dit hoofdstuk kent. Zie ook de highlights van Phnom Penh.
Plan er verder niets bij op diezelfde dag, en houd er rekening mee dat dit een recent trauma is waar bijna elke Cambodjaanse familie door is geraakt.
Ons oordeel: doen, ook al heb je er geen zin in, en houd de rest van die dag leeg
4. Het platteland op de fiets of scooter
Wil je het Cambodja zien dat niet op de voorkant van een reisgids staat, stap dan uit de bus en op twee wielen.
Rijstvelden zover je kunt kijken, dorpjes waar kinderen zwaaien als je voorbijkomt, houten huizen op palen en wegen die zonder duidelijke overgang van asfalt in stof veranderen. Dit is waar het grootste deel van de bevolking daadwerkelijk woont, ver van Angkor en de eilanden.
Rond Battambang vind je de beroemde bamboetrein, een simpel platform op wielen dat over oude rails scheert, plus fietsroutes langs de rivier en door het omliggende platteland. Ook rond Kampot, bekend om zijn peperplantages, is een dag fietsen door het groen een van de fijnste manieren om je tijd door te brengen. Meer daarover in de highlights van Battambang en de highlights van Kampot.
Neem geen vaste route, stop waar het je uitkomt en praat met wie je tegenkomt. Dit soort dagen plan je zelden en ze blijven het langst hangen.
Ons oordeel: de mooiste dag van je hele Cambodja-route, en de goedkoopste
5. De eilanden aan de zuidkust
Na dagen tempels, geschiedenis en stedelijke chaos is het tijd voor iets heel anders. Cambodja heeft een verrassend goede kust aan de Golf van Thailand, met eilanden als Koh Rong en Koh Rong Samloem die nog lang niet zo overlopen zijn als vergelijkbare plekken in Thailand.
Wit zand, helder water, jungle die tot aan het strand doorloopt, en op sommige plekken ‘s avonds bioluminescent plankton dat oplicht als je erdoorheen zwemt.
Koh Rong heeft een levendiger dorp met bars en restaurants voor wie nog wat sociaal leven wil, terwijl Koh Rong Samloem rustiger is. Beide bereik je per boot vanuit Sihanoukville. Plan er minstens een paar dagen voor in, want de eilandtijd hier gaat nog trager dan de rest van het land, en dat is de bedoeling. Zie de highlights van Koh Rong.
Ons oordeel: de beste afsluiter van je route, en een prima plek om drie dagen niets te doen
Heb je tijd over?
Neem twee of drie dagen voor Angkor. Op vierhonderd vierkante kilometer met meer dan duizend tempels valt er veel meer te zien dan de bekendste namen. Met een driedaags ticket rijd je op je gemak door naar Ta Prohm, Preah Khan en Banteay Srei, en houd je de heetste uren vrij.
Sihanoukville als aansluiting. Voor de meeste backpackers is dit vooral de plek waar je op de boot naar de eilanden stapt. Plan hier je aansluiting en bewaar je dagen voor Koh Rong.
Drie plekken goed doen. Cambodja is groter dan het lijkt en de busritten zijn lang. Doe drie plekken op je gemak in plaats van vijf gehaast, en houd tijd over voor de dagen die je niet had gepland. Dat zijn er meestal een paar.
Onze vijf highlights van Cambodja
- Angkor bij zonsopgang, met Ta Prohm en Bayon in de dagen erna
- Een boottocht over Tonlé Sap naar de drijvende dorpen
- Tuol Sleng en de Killing Fields in Phnom Penh
- Het platteland rond Battambang of Kampot op de fiets of scooter
- Koh Rong of Koh Rong Samloem als afsluiter
Hoeveel tijd heb je nodig voor deze vijf?
Reken op twee tot drie weken als je ze alle vijf goed wilt doen. Angkor kost je drie dagen, Phnom Penh twee, het platteland rond Battambang of Kampot twee tot drie, en de eilanden minstens drie. Daar komen de busritten nog bij, en die zijn hier langer dan de kaart doet vermoeden.
Heb je maar tien dagen, schrap dan Tonlé Sap en kies tussen Battambang en Kampot in plaats van allebei. Wat je niet moet schrappen zijn Angkor en Phnom Penh, want die twee samen vertellen het verhaal van dit land.
En het belangrijkste advies: probeer deze vijf niet in een paar dagen te proppen. Cambodja werkt het beste als je het tempo laag houdt en ruimte overlaat voor de dingen die niet op een lijstje staan, zoals een gesprek met een tuk-tukchauffeur of een onverwachte stop op een lokale markt. De beste momenten van je reis zijn zelden degene die je van tevoren had gepland.
