In het park rond Phong Nha liggen zo’n vierhonderd grotten en jij hebt er twee of drie dagen. Dat klinkt als een probleem van kiezen, maar dat is het niet. De grotten die je als reiziger bezoekt liggen dicht bij elkaar, ze zijn allemaal met dezelfde scooter te bereiken en op één na kosten ze geen van alle veel. Je kunt er in twee dagen makkelijk drie doen.
De vraag is of je dat moet willen. Drie grotten op één dag en ze gaan op elkaar lijken; twee grotten op twee ochtenden en je herinnert je ze allebei. Dat is het hele advies van dit stuk, en de rest gaat over hoe je die twee kiest.
Wat elke grot je laat zien staat compleet in de highlights van Phong Nha. Hier hebben we het over de keuze: waar het verschil tussen de grotten echt in zit, waarom de rem uit jezelf moet komen, wat het seizoen voor je beslist en wanneer je beter bovengronds blijft.
Kies op wat je wilt doen, niet op welke grot het mooist is
Dit is de fout die bijna iedereen maakt: reizigers zetten de grotten op volgorde van mooi, alsof het een ranglijst is. Dat werkt hier niet, want ze zijn niet op dezelfde schaal te leggen. Het verschil zit in wat ze van je vragen.
Er zijn drie manieren om hier onder de grond te zijn. Je loopt, over een verhard pad, in stilte. Je ploetert, door water en modder, met een lamp bij je. Of je vaart, eerst over de rivier en dan de berg in. Dat zijn geen varianten van hetzelfde uitje, dat zijn drie verschillende dagen.
Zet ze dus op die manier naast elkaar. Twee keer lopen achter elkaar is een dag die halverwege inzakt. Een keer lopen en een keer ploeteren is een goede dag, en een keer varen erachteraan is de rustigste afsluiter die je hier kunt bedenken. Weet je van jezelf dat je niet tegen krappe donkere ruimtes kunt, dan is dat een bezwaar tegen de natte en niet tegen de andere twee: die zijn ruim en verlicht.
Waarom de rem uit jezelf moet komen
Op de meeste plekken regelt je portemonnee dit voor je. Een tweede activiteit van tachtig euro sla je over, en zo blijft je dag vanzelf leeg genoeg. In Phong Nha gebeurt dat niet. De entrees liggen tussen de zes en de twintig euro, een scooter kost een paar euro per dag en alles ligt binnen een half uur rijden. Er is dus niets wat je tegenhoudt.
Daar komt bij dat het aanbod je in die richting duwt. De combitours zijn zo samengesteld dat je er twee op een dag doet, en dat is prima zolang het om twee verschillende soorten gaat. Zodra er een derde bij komt, kijk je ‘s avonds terug op een dag waarin je vooral in busjes hebt gezeten.
Wat je ervoor terugkrijgt als je het bij twee houdt, is een middag. Die middag is hier veel waard, want het mooiste van Phong Nha ligt niet onder de grond maar erboven: de Bong Lai Valley, zeven kilometer achter het dorp, en de wandelroutes in het nationale park. Een halve dag daarvan slaat je herinnering beter op dan een derde grot.
Hang En is geen grot, dat is je reisplan
Hang En hoort in dit rijtje thuis en tegelijk helemaal niet. Het is de op twee na grootste grot ter wereld, je loopt er in een meerdaagse tour met gids naartoe en je slaapt binnen op een zandstrand. Daar horen twee gevolgen bij: je hebt er minstens vier dagen in Phong Nha voor nodig, en het wordt veruit de duurste dag van je Vietnamreis.
Dat betekent dat Hang En niet concurreert met de andere grotten, maar met je route. Vier dagen in Phong Nha zijn vier dagen die niet naar Ha Giang of Hoi An gaan. Kies hem daarom vroeg, als je je vluchten en je nachtbussen nog kunt schuiven, of kies hem niet.
Twijfel je over het geld, dan is dit het soort uitgave waar bijna niemand achteraf spijt van heeft. Twijfel je over je conditie, vraag dan vooraf hoeveel uur je per dag loopt en hoe steil de afdaling naar de grot is. Dat zijn twee heel verschillende twijfels en alleen de tweede is er een om serieus te nemen.
Het seizoen beslist een deel voor je
Phong Nha is de enige plek in Vietnam waar het weer bepaalt wat er überhaupt open is, en dat maakt het seizoen hier belangrijker dan je voorkeur.
Van februari tot en met april is het droog en aangenaam en kun je vrij kiezen: dat is de beste tijd om hier te zijn. Van mei tot en met augustus is het heet, en dan draait de logica om: onder de grond is het juist koel, en bij Mooc Spring kun je het water in, dat meestal van april tot en met augustus open is.
September tot en met november is het regenseizoen met overstromingen. Grotten gaan dan dicht en tours gaan niet door, dus boek in die maanden niets vooruit en vraag elke ochtend opnieuw wat er doorgaat. December en januari zijn koel en nat, maar de meeste grotten zijn dan weer open en het is er een stuk rustiger. Neem een regenjas mee.
Hoe dat samenhangt met de rest van je route staat in wanneer ga je naar Vietnam.
Twee dagen, drie dagen, vier dagen
Twee dagen. Doe de stille op de eerste ochtend, voor negenen, en de varende op de tweede. Dat zijn twee heel verschillende manieren om onder de grond te zijn, allebei rustig, en je houdt beide middagen over voor de vallei.
Drie dagen. Zet de natte ertussen en geef hem een hele dag, want je komt er modderig uit en daarna wil je niets meer. Dan heb je de drie soorten gehad. Houd je laatste dag vrij voor een wandelroute in het park of voor een middag bij het water.
Vier dagen of meer. Dan komt Hang En in beeld, en die overnachting maakt de rest van je lijstje ineens minder belangrijk. Neem hem als kern van je verblijf en vul de dagen eromheen met wat er bovengronds ligt.
Hoeveel dagen wij in totaal aanraden en in welk deel van het dorp je het beste slaapt, staat in onze reisgids voor Phong Nha.
Wat een dag extra hier kost
Weinig, en dat is de reden dat deze keuze bijna altijd goed afloopt. Een bed kost ongeveer zes euro, een maaltijd twee vijftig en een scooter vijf euro per dag. Een dag langer blijven om het rustiger aan te doen kost je hier minder dan één grotentree.
Vanuit Hanoi ben je met de nachtbus of de trein ongeveer negen uur onderweg, en vanuit Hue en Da Nang zit je er een stuk dichterbij. Alle verbindingen staan in onze gids over slaapbussen en nachttreinen, en hoe Phong Nha in het geheel past in onze routeblog van Vietnam.
Als onder de grond niets voor je is
Dat kan, en het is geen reden om Phong Nha over te slaan. Sommige mensen worden onrustig van nauwe ruimtes, en anderen hebben ergens anders al een grot gezien en weten dat het hun ding niet is.
Doe er dan één, de ruimste, en besteed je andere dagen aan de vallei en het park. Dat is niet de troostprijs: het is wat wij zelf het mooiste vinden van deze stop, en het staat met alles erop en eraan in de highlights van Phong Nha.
Hoeveel grotten doe je op één dag?
Twee, en liever nog één. De grotten liggen zo dicht bij elkaar dat je er makkelijk drie op een dag propt, en dat is precies het punt waarop ze op elkaar gaan lijken.
De combinatie die wel werkt is er een van twee soorten: een grot die je loopt en een die je vaart, want dat is dezelfde ochtend maar een heel andere ervaring. De natte verdient een eigen dag, al is het maar omdat je er modderig uit komt en daarna niet meer aan een tweede toekomt.
Heb je maar één dag in Phong Nha, kies dan de grootste in de vroege ochtend en rijd daarna de Bong Lai Valley in. Voor negen uur zijn de touringcars er nog niet, en dat halfuur is het beste wat Phong Nha je te bieden heeft zonder dat het je iets extra’s kost.
