Geen rivier in Sabah is langer dan de Kinabatangan: 560 kilometer. Op het laatste stuk, vlak voor de monding, is van het oerwoud alleen een dun lint langs de oevers over. Aan weerskanten liggen palmolieplantages, dus alles wat in dat bos leeft, zit dicht op elkaar langs het water. Neusapen, makaken, krokodillen, varanen, neushoornvogels en met geluk een orang-oetan in het wild of een kudde dwergolifanten: je ziet ze niet vanaf een wandelpad, maar vanuit een bootje.
Er is hier geen stad om doorheen te slenteren en geen strand om op te liggen. De boot bepaalt je dag. Om half zes ga je het water op, als de mist nog boven de rivier hangt, en tegen vieren opnieuw, als de neusapen een boom zoeken om in te slapen. Daartussen eet je, doe je een dutje en wacht je tot het bos weer wakker wordt.
Je bed staat in Sukau of Bilit, twee dorpjes aan dezelfde bocht van de rivier, in een lodge of homestay. Meestal koop je alles in één keer: slapen, eten, de boottochten en vaak ook de rit vanuit Sepilok of Sandakan. Kies je een dorm, dan heb je twee dagen en een nacht vanaf ongeveer €110. Tel je daar wat drinken en snacks bij op, dan kom je rond de €60 per dag uit.
De rivier ligt ongeveer twee uur rijden van Sandakan, en Sepilok en de Kinabatangan horen in de praktijk bij elkaar. Kom tussen maart en oktober, als het water kalm is en de ochtenden helder. En boek twee nachten als het kan, want de olifanten houden zich aan geen enkele dienstregeling.
Waar staat de Kinabatangan om bekend?
Nergens op Borneo zie je zoveel wilde dieren als hier, en je ziet ze vooral vanuit een boot.
De neusapen zijn de vaste gasten. Je ziet ze bij bijna elke cruise, de mannetjes met hun hangneus en hun dikke buik, en aan het eind van de middag in hele groepen die ruziën, springen en eten voordat ze gaan slapen. Wie op Borneo één dier gezien wil hebben, heeft het hier bijna gegarandeerd.
Vroeg op de dag scheren de neushoornvogels vlak boven het water en hangen de orang-oetans hoog in de kruinen. In de modder aan de kant ligt soms een boomstam die bij nader inzien een krokodil is. Als het donker is, schijnt de gids met zijn zaklamp de oever af, en dan zie je ijsvogels in hun slaap, uilen, kikkers en de oplichtende ogen van krokodillen.
Dan de dwergolifanten. Hun kuddes zwerven het hele jaar rond en zitten soms wekenlang bij een heel andere bocht van de rivier. Zeker weten doe je het dus nooit, maar de gidsen van de verschillende lodges seinen elkaar in waar de olifanten de afgelopen dagen gezien zijn. Dat is meer waard dan welk seizoen ook.
Hoeveel dagen heb je nodig aan de Kinabatangan?
Reken op 2 tot 3 dagen. Elke extra cruise is een nieuwe kans, want geen twee tochten zijn hetzelfde.
2 dagen en 1 nacht: het minimum, met drie cruises. Je komt rond de middag aan, gaat ‘s middags en de volgende ochtend het water op, en bent na de lunch alweer onderweg.
3 dagen en 2 nachten: wat ons betreft de juiste keuze. Die tweede nacht levert je minimaal een extra ochtend- en avondtocht op, en elke tocht meer maakt de kans op olifanten en orang-oetans een stuk groter. Er is dan ook ruimte voor een nachtwandeling en de wandeling naar het oxbow-meer.
Langer: kan prima als je zelf je dagen wilt indelen. Neem dan een lodge waar je alleen voor je bed betaalt en de cruises los bijboekt.
Wat is de beste plek om te verblijven aan de Kinabatangan?
Hier gaat het niet om een buurt, je kiest tussen twee rivierdorpen. Vanuit allebei vaar je over dezelfde oevers en zijriviertjes, dus het verschil is kleiner dan je denkt.
Sukau: de meeste keus Sukau heeft het grootste aanbod, van eenvoudige homestays tot luxe lodges. Hier vind je ook een van de betaalbaarste adressen langs de rivier.
Bilit: kleiner en rustiger Bilit is het stillere dorp van de twee. Er liggen een paar lodges die helemaal op backpackers zijn ingesteld, met slaapzalen en pakketten waarin alles geregeld is.
Kies daarom vooral op het pakket. Tel de boottochten (voor twee dagen wil je er drie), kijk of je rit vanuit Sepilok of Sandakan is inbegrepen en of de nachtwandeling erbij hoort, en vraag of ze je op de terugweg bij de bus richting Semporna kunnen droppen.
Welke plek raden wij backpackers aan?
Hostels in de gewone zin zijn er niet aan de Kinabatangan, maar op onze bestemmingspagina staan vijf plekken waar backpackers graag slapen.
Wil je een bed in een slaapzaal en alles in één pakket, ga dan naar Tanini Kinabatangan in Bilit, tot voor kort Nature Lodge Kinabatangan. Je kiest er tussen een chalet langs de houten looppaden of een dorm met zes bedden (alleen mannen, alleen vrouwen of gemengd), en wat gasten het vaakst roemen, zijn de gidsen op het water. Op een krap budget is Sukau Backpackers Bed & Breakfast in Sukau de plek, met kamers vanaf ongeveer €30 en cruises en maaltijden die je bij de balie boekt. Vegetariërs worden daar goed verzorgd.
Bilit Adventure Lodge is gemaakt voor backpackers en verkoopt pakketten van een tot drie nachten met cruises, junglewandelingen, maaltijden en vervoer vanuit Sandakan. Bij Kinabatangan Wildlife Lodge in Bilit betaal je alleen je bed en kies je zelf wat je erbij doet, handig als je langer blijft. En wie iets meer comfort zoekt, boekt rechtstreeks bij Sukau Greenview B&B in Sukau, aan de rivier.
Geen zin om lodges te vergelijken? Boek dan een tour van drie dagen vanuit Sandakan, waarin je vervoer, twee overnachtingen aan de rivier en alle boottochten al geregeld zijn.
Wat kun je doen aan de Kinabatangan?
Bijna alles doe je vanuit het bootje van je lodge: de cruise bij zonsopkomst, de cruise bij zonsondergang en een nachtcruise of nachtwandeling. Daarnaast loop je naar een oxbow-meer midden in het bos en stop je onderweg bij de Gomantong-grotten.
Welke momenten het verschil maken en hoe je ze plant, lees je in de highlights van de Kinabatangan.
Hoe kom je naar de Kinabatangan?
Vanuit Sandakan rijd je zo’n twee uur. Het laatste stuk is een zijweg van ongeveer 45 kilometer die van de hoofdweg het binnenland in loopt, en een bus of busje van het openbaar vervoer komt in Sukau en Bilit niet.
Vrijwel elke lodge komt je dus zelf halen, in Sandakan of Sepilok, en stopt onderweg vaak even bij de Gomantong-grotten. Reis je met de bus, spreek dan met je lodge af dat ze je opwachten bij de afslag naar Sukau. Aan de rivier zelf gaat alles met de boot van de lodge.
Verder naar Semporna gaat het handigst over dezelfde afslag. In de ochtend rijdt daar de bus van Sandakan naar Semporna voorbij. Vraag je lodge om je daar te brengen en laat de busmaatschappij weten dat ze voor je moeten stoppen. Gaat dat niet, dan ga je via Lahad Datu. Moet je terug naar Kota Kinabalu, dan is het vliegtuig uit Sandakan het snelst.
Is de Kinabatangan een bezoek waard?
Absoluut. Vraag backpackers naar hun mooiste moment op Borneo en de boottocht bij zonsondergang komt steeds weer terug. Logisch, want nergens anders op het eiland kom je zo dicht bij de wilde dieren.
Je moet wel weten wat je krijgt. Dit is een paar dagen vroeg opstaan, varen en wachten, niet een plek waar je zelf op pad gaat. Hiken hoeft niet: de wandelingen zijn kort en je mag ze laten schieten. Neusapen zie je bijna altijd, olifanten alleen als ze in de buurt zijn.
Neem genoeg contant geld mee, want aan de rivier staat geen pinautomaat. Muggenspul met DEET is een must, vooral op de tochten rond schemering, en in de boot wil je een regenjas en een droogzak voor je camera bij de hand hebben. Hang je handen niet over de rand in het water, want hier leven krokodillen, en blijf op afstand van olifanten, ook voor die ene foto. Op de nachtwandeling horen bloedzuigers er gewoon bij: hoge sokken en dichte schoenen helpen.
De natste maanden zijn november tot en met februari, en dan wil de rivier nog weleens over haar oevers lopen. Het bos is dan groen en rustig, maar paden zijn soms onbegaanbaar. Van maart tot en met oktober zit je het best.
Ons advies: ga voor twee nachten, niet één, en regel bij je boeking meteen dat de lodge je na afloop naar de bus richting Semporna brengt. Dan heb je een extra ochtend op het water en hoef je niet terug naar Sandakan.
