Reis je door Thailand, dan kom je de term ladyboy vanzelf een keer tegen. Niet alleen in het nachtleven of bij de bekende cabaretshows, maar gewoon in winkels, restaurants, hotels en op kantoren. Genderdiversiteit is hier veel zichtbaarder in het dagelijks leven dan in Nederland, en dat valt de meeste reizigers in hun eerste week op.
Daar horen ook vragen bij, en die stellen mensen vaak liever niet hardop. Wat betekent die term eigenlijk? Waarom zie je hier zoveel meer dan thuis? En hoe ga je er als reiziger normaal mee om zonder onbedoeld lomp te zijn?
Dat leggen we hieronder uit. De korte versie van het antwoord op die laatste vraag: precies zoals je met ieder ander omgaat. De rest is context.
Wat kathoey en ladyboy betekenen
In Thailand wordt vaak het woord kathoey gebruikt. Die Thaise term wordt onder andere gebruikt voor transgender vrouwen en voor mensen met een vrouwelijke genderexpressie die bij de geboorte als man zijn geregistreerd.
Onder reizigers is vooral het woord ladyboy bekend, en in de toeristische gebieden hoor je die term ook gewoon in het Thais-Engels om je heen. Het is geen scheldwoord, maar het is ook niet iets wat iedereen over zichzelf zegt.
En dat is meteen het belangrijkste: dit is geen groep waarin iedereen hetzelfde is. De een noemt zichzelf kathoey, de ander transgender vrouw, en weer iemand anders vindt ladyboy prima. Als je twijfelt welk woord je moet gebruiken, gebruik dan hoe iemand zichzelf omschrijft. Dat is de hele regel.
Waarom je ze in Thailand zoveel ziet
Kathoeys maken al lange tijd deel uit van de Thaise samenleving, en dat merk je aan waar je ze tegenkomt: niet alleen in bars en clubs, maar net zo goed achter de kassa, in een beautysalon, achter een balie of in een kantoor.
Voor Nederlandse reizigers valt dat op, simpelweg omdat transgender personen in Thailand zichtbaarder zijn in het gewone straatbeeld dan bij ons. Het is niet zo dat er hier meer transgender mensen zijn, het is zo dat ze hier minder onzichtbaar zijn.
Wat die zichtbaarheid níét betekent is dat alles geregeld is. Discriminatie bestaat ook in Thailand, en zichtbaar zijn in het straatbeeld is iets anders dan overal dezelfde kansen hebben op werk, wonen of zorg. Dat onderscheid is belangrijk, want als toerist zie je vooral het eerste.
Thailand als centrum voor transgenderzorg
Thailand staat internationaal bekend om transgenderzorg en genderbevestigende chirurgie. Er zijn gespecialiseerde ziekenhuizen en klinieken waar ook veel patiënten uit het buitenland naartoe reizen, en dat is een van de redenen dat het onderwerp hier zo open op tafel ligt.
Niet iedereen kiest hetzelfde pad. Sommige transgender vrouwen gebruiken hormonen, anderen kiezen daarnaast voor cosmetische behandelingen of operaties, en weer anderen ondergaan helemaal geen medische transitie.
Hormonen
Een lichamelijke transitie begint vaak met vrouwelijke hormonen, meestal oestrogeen, soms gecombineerd met medicatie die de werking van testosteron vermindert. Daardoor kunnen in de loop van de tijd onder meer borsten ontstaan en veranderen de vetverdeling, de huid en de lichaamsbeharing.
Dat is geen verandering van een paar weken. Hormoontherapie is een langdurig proces dat idealiter onder medische begeleiding gebeurt.
Behandelingen en operaties
Daarnaast bestaan er allerlei ingrepen om het uiterlijk vrouwelijker te maken: een borstvergroting, een neuscorrectie, aanpassing van kaak en kin, het verlagen van de haarlijn, het verkleinen van de adamsappel, laserontharing en stemtraining of een stemoperatie.
De meest ingrijpende is een vaginoplastiek, waarbij een gespecialiseerde chirurg een vulva aanlegt en, afhankelijk van de gekozen techniek, een vaginaal kanaal. Dat is een uitgebreide reconstructieve operatie waarbij rekening wordt gehouden met uiterlijk, functie en gevoel, met een flinke herstelperiode en zorgvuldige nazorg erna. Het is dus iets heel anders dan hoe het in cafégesprekken vaak wordt samengevat.
Sommige mensen kiezen voor meerdere ingrepen, anderen voor geen enkele. Dat is een persoonlijke keuze en verder niemands zaak.
Wat je aan iemand niet kunt zien
Dit is de vraag die onder backpackers het vaakst rondgaat: hoe zie je of iemand een ladyboy is? Het eerlijke antwoord is dat je dat niet altijd kunt zien, en dat elke vuistregel die je hoort onbetrouwbaar is.
Stem, lengte, handen, gezicht of lichaamsbouw worden allemaal genoemd, en geen van die dingen geeft je zekerheid. Aan iemands uiterlijk kun je bovendien al helemaal niet aflezen welke behandelingen iemand wel of niet heeft gehad.
Is het in een persoonlijke of romantische situatie echt belangrijk voor je, dan is gewoon praten oneindig veel betrouwbaarder dan proberen te raden. En buiten zo’n situatie is het simpelweg niet iets waar je een antwoord op hoeft te hebben.
De cabaretshows
Een kant die je als reiziger vrijwel zeker tegenkomt zijn de bekende ladyboy cabaretshows. Vooral in Bangkok, Pattaya, Phuket en Chiang Mai vind je grote producties vol dans, muziek, glitter en kostuums waar je stil van wordt.
Deze shows zijn inmiddels een vaste toeristische attractie en het is een leuke avond om een keer mee te maken. Wat ze zijn, is entertainment door professionele performers, net als elke andere show. Wat ze niet zijn, is een venster op het dagelijks leven van kathoeys in Thailand.
In het nachtleven, en het stereotype
Ook in het nachtleven van Bangkok, Pattaya, Phuket en Koh Samui kom je regelmatig ladyboys tegen, en daar ontstaat een hardnekkig misverstand.
Een ladyboy is niet automatisch een sekswerker, en lang niet iedereen werkt in het nachtleven. Dat stereotype bestaat vooral omdat toeristen zich in precies die gebieden ophouden en daar dus relatief vaak iemand tegenkomen. Het zegt meer over waar jij ‘s avonds bent dan over wie zij zijn.
Daten
Tijdens het reizen ontmoet je veel mensen, en soms ontstaat er meer dan een gesprek. Daarvoor geldt hetzelfde als altijd, en dat is niet ingewikkeld: praat met elkaar.
Iedereen heeft andere grenzen, verwachtingen en voorkeuren. Maak dus geen aannames over iemands lichaam op basis van uiterlijk of genderidentiteit, en ga ervan uit dat je pas iets weet als het gezegd is. Dat geldt overigens net zo goed voor de mensen die je in je hostel tegenkomt.
Hoe je ermee omgaat
Eigenlijk hoef je helemaal niets bijzonders te doen, en dat is precies het punt. Behandel kathoeys zoals je iedereen behandelt.
Wat niet gewaardeerd wordt, is even voorspelbaar: zonder toestemming foto’s maken, uitgebreid staren, of iemand voor de grap proberen te ontmaskeren. Dat laatste komt onder reizigers nog steeds voor en het is precies zo vervelend als het klinkt.
Nieuwsgierig zijn naar een cultuur die anders werkt dan de jouwe is helemaal niet gek, en vragen stellen mag. Doe het alleen op het juiste moment en aan de juiste persoon, en niet als openingszin.
Wat moet je hier als reiziger nou mee?
Eerlijk gezegd: vrij weinig, en dat is het beste antwoord dat we kunnen geven. Ladyboys zijn geen toeristische attractie maar gewoon onderdeel van de Thaise samenleving. De cabaretshows zijn entertainment, maar daarbuiten kom je kathoeys vooral tegen in het doodnormale dagelijkse leven: in de supermarkt, achter een balie, in het restaurant waar je eet.
Ben je voor het eerst in Thailand, dan valt het je waarschijnlijk op. Reis je hier wat langer rond, dan merk je dat je er na een week nauwelijks meer bij stilstaat, en dat is eigenlijk precies hoe het hoort te zijn.
Dus: wees nieuwsgierig, stel je vragen op een gepast moment en behandel iedereen met respect. En wil je een keer een echte Thaise cabaretshow zien, doe dat vooral. Het is een bijzondere avond en de performers zijn stuk voor stuk vakmensen.
