Ijen is de vulkaan op de oostpunt van Java waar je midden in de nacht naar boven loopt, op weg naar vlammen die blauw branden. Je uitvalsbasis is Banyuwangi, de laatste stad van het eiland voordat de veerboot je naar Bali brengt. Overdag merk je er weinig van. Rond middernacht staat er voor elk hostel een busje te wachten.
Wat je daarboven ziet, is brandend zwavelgas dat diep in de krater oplicht, en er zijn maar weinig plekken op aarde waar dat zo zichtbaar is. Bij het eerste licht verandert het decor. Onder je ligt dan een turquoise meer van een kilometer breed, zo zuur dat er niets in leeft, met witte rook die van de oever opstijgt.
Ijen is ook een werkplek. In de krater hakken mannen met de hand zwavel los en dragen ze die in twee manden aan een stok naar boven, zeventig tot negentig kilo per keer. Je loopt met ze over hetzelfde smalle pad, en dat maakt deze nacht mooi en confronterend tegelijk.
Het praktische deel is overzichtelijk. Reken op ongeveer €25 per dag, met een bed vanaf €7 en een maaltijd in een warung voor €1,50. De entree kost rond IDR 100.000 tot 150.000, ongeveer €5 tot €7,50, en sinds 2024 ga je als buitenlander alleen met een erkende gids naar boven. De beste maanden zijn mei tot en met oktober, als het pad droog is en de nachten helder.
Waar staat Ijen om bekend?
Ijen staat bekend om het blauwe vuur, het turquoise kratermeer bij zonsopkomst en de zwavelmijnwerkers die nog steeds met de hand werken.
Het blauwe vuur is de reden dat je om middernacht je wekker zet. Het is alleen in het donker zichtbaar, en wie het van dichtbij wil zien, daalt met een gids vanaf de kraterrand nog een half uur tot drie kwartier de krater in, met een gasmasker op.
Het kratermeer is het grootste zure kratermeer ter wereld. Bij zonsopkomst, rond half zes, kleurt het water turquoise tussen kale kraterwanden, en kijk je over de vulkanen van Oost-Java uit.
Daaromheen ligt meer dan je verwacht. De hellingen van de vulkaan zijn bedekt met koffieplantages, de arabica van Ijen staat bekend als een van de betere van Java, en rond Banyuwangi liggen de roze drakenvruchten in stapels langs de weg.
Hoeveel dagen heb je nodig in Ijen?
Voor Ijen raden we 2 tot 3 dagen in Banyuwangi aan. De nachtklim zelf kost je één nacht, maar daarna wil je slapen, en dat telt mee.
2 dagen: de kern. Dag één kom je met de trein aan, regel je je tour en ga je vroeg naar bed. Rond middernacht word je opgehaald, en de dag erna ben je rond negen uur terug in de stad. Na een paar uur slaap neem je ‘s middags de veerboot naar Bali.
3 dagen: wat ons betreft de fijnste versie. Na de krater heb je een hele dag om bij te komen, met een bord nasi tempong in de avond. Op dag drie rijd je vroeg naar de savanne van Baluran en vaar je ‘s middags over.
Langer: als je de koffieplantages op de helling wilt zien, of als het weer de eerste nacht tegenzit. Met een extra nacht heb je een tweede kans op een heldere ochtend.
Houd in december tot en met maart wat ruimte in je planning. Het pad is dan glad, er hangt vaker mist in de krater, en het is slim om vlak voor je gaat te vragen of het pad open is.
Wat is de beste plek om te verblijven in Ijen?
Je slaapt niet bij de krater zelf maar beneden aan de kust, of halverwege op de helling. Welke van de drie het wordt, hangt af van wat je na de nachtklim van plan bent.
Het centrum van Banyuwangi: voor de meeste backpackers Hier zitten de hostels, de warungs en de minimarkten, en de tours halen je om middernacht aan de deur op. Naar Paltuding, de parkeerplaats waar het pad begint, rijd je een uur tot anderhalf. Na de klim slaap je uit in een stad waar alles bij de hand is.
Ketapang: voor wie meteen doorvaart Ketapang ligt een paar kilometer noordelijker. Het treinstation en de veerhaven naar Bali liggen er op een paar minuten lopen van elkaar. Kom je met de trein aan en wil je de dag na de krater meteen naar Bali, dan is dit je plek.
Licin op de helling: voor rust en koffie Op de hellingen van de vulkaan, rond Licin, liggen homestays tussen de koffieplantages en dichter bij de krater. Minder reuring, meer groen.
Welke plek raden wij backpackers aan?
Voor je eerste keer raden we het centrum van Banyuwangi aan. Je hostel regelt je tour, je busje staat om middernacht voor de deur, en na de krater loop je zo een warung binnen.
Drie adressen springen eruit. Snooze Hostel Banyuwangi is een klein hostel midden in de stad, met een slaapzaal met airco en een handvol privékamers. Met een 9,8 uit ruim vierhonderd reviews is het een van de best beoordeelde hostels van Java, en het team regelt je nachtklim en weet welke warungs je moet hebben.
Ijen Backpacker is een familiehostel in Ketapang, op twee minuten lopen van het treinstation en vier minuten van de veerhaven. Water, thee en koffie zijn gratis, en het hostel organiseert eigen tours naar de krater. Trein in, krater, boot uit: alles vanaf één adres.
Zzz Ijen Hostel ligt aan de rand van het centrum, op vijf minuten lopen van de markt en een kilometer van de kust. Kies tussen slaapzalen en kamers met airco, eigen badkamer en warm water. Fijn als je na de nacht wat rust wilt, of als je met z’n tweeën een eigen kamer zoekt.
Wat kun je doen in Ijen?
De nacht draait om de krater: het blauwe vuur in het donker, de zonsopkomst boven het zuurmeer en de mijnwerkers op het pad. Daarna is er de savanne van Baluran, en een keuken met sambal die je niet snel vergeet.
We hebben de beste plekken los uitgewerkt in de highlights van Ijen.
Hoe kom je in Ijen?
Banyuwangi is het eindpunt van het Javaanse spoor, dus je komt bijna altijd met de trein. Vanuit Probolinggo, het station bij Bromo, rijd je in ongeveer vier uur naar Ketapang. Ook uit Malang en Surabaya rijden treinen naar Ketapang. Boek via Access by KAI, of via Tiket.com of Traveloka, en houd je paspoortnummer bij de hand. Banyuwangi heeft ook een klein vliegveld met binnenlandse vluchten.
Naar de krater ga je met een tour, die je aan je hostel ophaalt. Een scooter kan ook, maar de weg naar Paltuding is steil en in het donker lastig, en de gids heb je hoe dan ook nodig.
Wil je Bromo en Ijen in één keer doen, dan verkopen veel hostels in Malang een tour van een paar dagen die allebei combineert en eindigt bij de boot naar Bali.
Daarna steek je over. De veerboot van Ketapang naar Gilimanuk op Bali vaart dag en nacht, ongeveer elk uur, en doet er zo’n drie kwartier over. Als voetganger betaal je rond IDR 10.600, ongeveer €0,50. Je kaartje koop je niet meer aan de haven maar vooraf via Ferizy, de site of app van veerdienst ASDP. Van Gilimanuk rijd je in drie tot vier uur naar Canggu, en op Bali betaal je eenmalig een toeristenbelasting van IDR 150.000, ongeveer €7,50.
Is Ijen een bezoek waard?
Ja. Wat ons betreft is dit de wildste nacht van Java: blauwe vlammen in het donker, een meer in een kleur die niet echt lijkt, en een pad waarop je ziet hoe zwaar het werk hier is.
Ga er goed voorbereid heen. Het zwavelgas in de krater is giftig, dus draag een goed passend gasmasker, volg je gids en loop omhoog zodra je hoest of duizelig wordt. Met astma of hartklachten blijf je op de kraterrand, waar de zonsopkomst net zo mooi is. Bij te veel gas of verhoogde activiteit gaat de afdaling of het hele pad dicht, dus vraag vlak voor je gaat bij je hostel hoe het ervoor staat.
Zie je het blauwe vuur niet, door mist, regen of te veel gas, dan is de klim alsnog de moeite. Het kratermeer bij het eerste licht maakt veel goed.
Op het pad ben je te gast. Geef de mijnwerkers voorrang, vraag eerst of je een foto mag maken en accepteer een nee. Wil je iets terugdoen, koop dan een zwavelfiguurtje bij de mijnwerkers zelf. Boek je gids bij een bekend adres, niet bij iemand die je op de parkeerplaats aanspreekt.
Ons advies: blijf na de zonsopkomst nog een half uur boven. De meeste groepen draaien meteen om naar de parkeerplaats, en dan heb je de kraterrand en het uitzicht over het meer bijna voor jezelf. Loop een stuk langs de rand voor het mooiste zicht, en daal pas daarna af in het daglicht.
