Op Derawan begint je dag onder water, en vaak nog voor het ontbijt. Je loopt naar het eind van de steiger, zet je masker op en laat je zakken in water zo helder dat je de zeegrasvelden ziet liggen. Daar grazen ze al: groene zeeschildpadden, rustig, alsof jij er niet bent.
Dat is pas het begin. Rond het eiland ligt een archipel waar elk eiland zijn eigen trucje heeft. Een meer vol kwallen die bijna niet steken, een rif waar manta’s vlak onder het oppervlak langs glijden, een lagune in honderd tinten blauw. Ertussen vaar je met een kleine speedboot over open zee, en de zee bepaalt hoe ver je komt.
Welke plekken moet je gezien hebben, en wat doe je op de dagen dat de boot aan de steiger blijft?
Hoe je er komt, waar je slaapt en hoeveel dagen je nodig hebt, lees je in onze reisgids voor Derawan.
Het kwallenmeer van Kakaban
Kakaban is een eiland van koraal dat ooit uit de zee omhoog is gekomen, en in het midden ligt een groot meer van brak water. Daarin zijn kwallen opgegroeid zonder vijanden, en in de loop van de tijd zijn ze hun steek grotendeels kwijtgeraakt. Je zwemt er dwars doorheen, door een wolk van duizenden doorzichtige, pulserende klokjes, en op de bodem liggen er een paar ondersteboven te zonnen.
Je vaart er in ongeveer 45 minuten heen vanaf Derawan en loopt dan over een korte houten trap over de rand van het eiland naar het meer. Langs de rand groeien mangroven, en daaronder kleurt het licht in het water groen.
Er gelden hier vaste regels, en ze zijn er voor de kwallen: alleen bril en snorkel, geen zonnebrand en geen vinnen. Smeer je die ochtend dus niet in, trek een T-shirt met lange mouwen aan en zwem rustig zonder te trappen. De meeste mensen voelen niets; wie een gevoelige huid heeft, voelt soms een lichte prik.
Ons oordeel: een meer dat je bijna nergens anders ter wereld vindt, en het hoogtepunt van de archipel
Snorkelen met schildpadden onder de steiger
Op Derawan hoef je geen boot te nemen voor de schildpadden. Ze komen voor het zeegras dat rond het eiland groeit, en dat groeit precies onder de steigers en cottages. Je springt van een trap het water in en zwemt binnen een minuut tussen ze in.
Het mooiste moment is vroeg in de ochtend, als het water nog glad is. Een snorkelset huren is het enige wat het kost, en je kunt het elke dag opnieuw doen. Zo vaak als je wilt.
Blijf een paar meter van ze vandaan en zwem nooit boven een schildpad die naar boven wil om adem te halen. Raak ze niet aan en zwem ze niet achterna, dan blijven ze gewoon doorgrazen.
Ons oordeel: het gratis wonder van Derawan, elke ochtend weer
Manta’s bij Sangalaki
Sangalaki is een klein, onbewoond eiland met een wit strand, een half uur varen vanaf Kakaban. Om het rif komen het hele jaar manta’s langs, en je ziet ze vanaf de boot als donkere schaduwen vlak onder het wateroppervlak. Dan is het jouw beurt: snorkel op en het water in.
Duiken kan, maar het hoeft niet: de manta’s zwemmen vaak zo hoog dat je ze snorkelend ziet. Bij kalme zee lukt het het makkelijkst, en een schipper die de plek kent maakt het verschil. Op het eiland zelf leggen zeeschildpadden hun eieren.
Zwem naast een manta, nooit erachteraan of eronder, en raak hem niet aan. Dan blijft hij het langst bij je.
Ons oordeel: manta’s zonder brevet, alleen met een snorkel, en dat vergeet je niet
De lagune en het rif van Maratua
Maratua is het grootste eiland van de archipel, een lange boog van land om een lagune. Bij laag water licht het zand erin op en zie je pas hoeveel tinten blauw er bestaan. Aan de buitenkant ligt het rif, met een geul waar het stroomt en waar duikers scholen barracuda’s en schildpadden zien.
Op het land vind je kleine dorpen, mangroven en een grot met een bad van helder water waar je in kunt zwemmen. Je komt er in ongeveer een uur met de speedboot vanaf Derawan, en het eiland heeft zelfs een eigen vliegveldje voor kleine toestellen.
Duiken in de geul doe je met een gids, vanwege de stroming. Wie niet duikt, snorkelt vanaf de steigers van de resorts. Slaap je er een nacht, dan vaar je de volgende ochtend vroeg naar Kakaban, voordat de dagboten uit Derawan er zijn.
Ons oordeel: het stilste eiland van de archipel, en voor ons de beste plek om een nacht te blijven
Eilandhoppen met de speedboot
De makkelijkste manier om de archipel te zien is een speedboot voor een dag, met een schipper die weet waar de manta’s zitten. Een klassieke dag gaat langs Kakaban en Sangalaki, en met een vroege start komt Maratua erbij. Als lunchplek ligt er een zandbank midden in zee.
Je regelt de boot bij je homestay of bij de bootjes aan de steiger van Derawan. Je betaalt per boot, dus deel hem met andere reizigers. Spreek vooraf af welke eilanden je doet en wat er in de prijs zit, en vraag naar zwemvesten, schaduw aan boord en drinkwater.
Vertrek zo vroeg als het kan. De zee is ‘s ochtends het kalmst, en wie voor de middagwind terug is, heeft de mooiste overtochten gehad.
Ons oordeel: de dag waarop je drie eilanden in één keer ziet, als je hem goed regelt
Zonsondergang vanaf de steiger, met ikan bakar
Aan het eind van de dag loop je naar de lange steiger. De zon zakt in zee, de daken van de cottages kleuren oranje, en onder je komen de schildpadden nog een keer boven.
Daarna eet je aan het water. In de warungs wijs je de vangst van die ochtend aan, snapper, tonijn of inktvis, en die gaat op de grill boven houtskool. Met rijst, sambal en limoen, voor een paar euro.
Ons oordeel: de eenvoudigste avond van je reis, en een van de mooiste
Heb je tijd over op Derawan?
Op de fiets door het dorp
Derawan ontdek je op de fiets in plaats van op de scooter. Rijd over de zandpaden langs de winkeltjes en de warungs, en draag in het dorp iets over je bikini heen: dit deel van Kalimantan is grotendeels islamitisch.
Een nest op het strand bij nacht
‘s Nachts kruipen er soms schildpadvrouwtjes het strand op om hun eieren te leggen. Zie je er een, laat je lamp dan uit en houd afstand. De eieren zijn beschermd, dus die koop of eet je nooit.
Martabak van het karretje
‘s Avonds staat er in het dorp vaak een karretje met martabak, zoet of hartig. Overdag eet je soto banjar, mie goreng of nasi campur in de warungs. Bier is lastig te vinden op de eilanden, dus neem het mee uit Berau als je er een wilt.
Twee duiken bij Maratua
Heb je een vijfde dag, besteed die dan onder water aan de buitenkant van het rif. Twee duiken bij Maratua, of gewoon een rustige dag op je steiger met je snorkel.
Onze vijf highlights van Derawan
Heb je vier of vijf dagen? Dan zouden wij deze vijf sowieso doen:
- Zwemmen tussen de kwallen van Kakaban, zonder zonnebrand en zonder vinnen
- Elke ochtend snorkelen met de schildpadden onder de steiger
- De manta’s van Sangalaki, met een schipper die de plek kent
- Een nacht op Maratua, met de lagune en de grot met het heldere bad
- De zonsondergang vanaf de lange steiger, met ikan bakar erna
Daarbij geldt overal hetzelfde: raak schildpadden en manta’s niet aan, jaag ze niet na en ga niet op het koraal staan als het water laag is.
Dus wat moet je echt gedaan hebben op Derawan?
Door het kwallenmeer van Kakaban gezwommen. Op de hele archipel is er niets dat zo vreemd en zo mooi is: duizenden zachte klokjes om je heen, groen licht onder de mangroven, en niets dat steekt. Ga vroeg, liefst vanaf Maratua, dan heb je het meer bijna voor jezelf.
Daarna zijn het de schildpadden die je bijblijven, juist omdat ze zo gewoon worden. Na een paar ochtenden kijk je niet meer op als er een naast je komt ademhalen, en dat is precies het moment waarop je weet dat je hier goed zit.
En als de zee het toelaat: maak die dag naar Sangalaki. Een manta die onder je door glijdt terwijl je alleen een snorkel op hebt, dat vertel je nog jaren.
