Je stapt van de boot af in Luang Prabang, of parkeert je scooter voor een guesthouse in Vang Vieng, en Laos voelt al snel als een van de meest ontspannen landen van Zuidoost-Azië. Beerlao in de hand, de Mekong die traag voorbijstroomt, dorpjes waar niemand haast lijkt te hebben.
Dat klopt ook, grotendeels. Maar die relaxte sfeer zegt weinig over de wet. Laos is op meerdere vlakken behoorlijk streng en conservatiever dan je uit Nederland gewend bent. De hostelbubbel in Vang Vieng is niet hetzelfde als het echte Laos daarbuiten, en de regels die daar gelden veranderen niet omdat jij op vakantie bent.
Geen paniek: je hoeft geen wetboek in je backpack mee te sjouwen. Ken je de punten hieronder, dan zit je al goed.
De harde grenzen
Drugs. Cannabis, xtc, ketamine, cocaïne, amfetamine, heroïne: allemaal illegaal en allemaal reden voor serieuze problemen. De Lao Trade Portal noemt onder meer marihuana, ecstasy, ketamine en amfetamine expliciet als verboden invoer. NederlandWereldwijd waarschuwt voor zeer zware straffen, tot levenslang en in ernstige gevallen zelfs de doodstraf. Een andere backpacker die zegt dat iedereen het hier doet, gaat je niet uit de cel praten.
Zie je ergens een happy shake of happy menu op een kaart staan? Dat iets openlijk verkocht wordt, betekent niet dat het legaal is. Ga daar niet vanuit.
Vapes. E-sigaretten en shisha staan expliciet op de lijst met verboden goederen in Laos. Niet alleen invoeren is een probleem: ook bezit en gebruik kunnen leiden tot boetes of gevangenisstraf. Zie je iemand vapen, dan maakt dat het nog steeds niet legaal.
Relaties met een Laotiaan of Laotiaanse. Dit weten de meeste backpackers niet. Seksuele relaties tussen buitenlanders en Laotiaanse staatsburgers buiten een officieel erkend huwelijk kunnen juridische gevolgen hebben, en ook samenwonen kan hieronder vallen. Reisadviezen waarschuwen voor boetes en mogelijk zelfs gevangenisstraf. Ontmoet je iemand tijdens het uitgaan en wordt het serieus, weet dan dat de regels hier anders liggen dan thuis.
Wat je aan- en uittrekt, en wanneer
Zeeën heeft Laos niet, maar er zijn genoeg watervallen, lagunes, rivieren en zwembaden om in bikini of zwembroek in te springen. Prima. Zodra je terug het dorp, restaurant of winkeltje in loopt, trek je iets aan. Blote bast of zwemkleding buiten het water wordt cultureel niet gewaardeerd, en dat wordt ook in officiële reisadviezen genoemd. Een sarong of shirt in je daypack lost dat meteen op.
Ga je naar een tempel, dan zijn schouders en knieën bedekt, voor iedereen. Ook dat staat expliciet in het officiële toerismebeleid. Schoenen uit als het wordt aangegeven, of gewoon: zie je een berg slippers voor de deur liggen, dan weet je genoeg. En klim niet op Boeddhabeelden voor een foto.
De aalmoezenronde in Luang Prabang
Dit is de plek waar het het vaakst misgaat, dus die verdient een eigen stuk. Elke ochtend voor zonsopgang lopen de monniken in stilte door de straten van Luang Prabang om aalmoezen te ontvangen. Het is een van de mooiste dingen die je in Laos kunt zien, en het is geen voorstelling.
Kijk er dus naar op afstand en in stilte. Fotografeer niet met flits, ga niet voor de rij staan om een beter plaatje te krijgen, en doe niet mee aan het uitdelen als je niet weet hoe het hoort. Er zijn genoeg plekken waar toeristen tegen betaling een mandje rijst krijgen aangereikt om mee te doen, en dat is precies wat je niet moet doen.
Sta je vroeg op om dit te zien, dan is dat de moeite waard. Maar dan wel als toeschouwer, drie meter naar achteren.
Lichaamstaal die je misschien niet kent
Voeten gelden als het laagste en minst respectvolle deel van het lichaam. Wijs er dus niet mee naar mensen of beelden, leg ze niet op tafels of stoelen, en richt je voetzolen niet recht op iemand terwijl je zit.
Het hoofd is het tegenovergestelde: het belangrijkste deel. Raak dus niet zomaar iemands hoofd aan, ook niet grappig bedoeld bij een kind dat je onderweg tegenkomt. Waarschijnlijk gebeurt er niets als je het per ongeluk doet, maar netter is het om het te laten.
Kom je een monnik tegen, en dat gebeurt vaak, behandel diegene dan met respect. Voor vrouwen geldt: vermijd lichamelijk contact met een monnik. Wil je een foto maken, vraag het eerst. Een monnik is geen attractie.
Politiek: hou het voor jezelf
Laos is een socialistische eenpartijstaat. Je ziet de Laotiaanse vlag vaak naast de rode communistische vlag hangen, en daar hoef je verder niets mee. Wat je wel moet weten: uitgebreide kritiek op de Laotiaanse overheid uiten, zeker online of in het openbaar, is geen goed idee. Reisadviezen wijzen erop dat het publiceren van kritiek op Laos zelfs strafbaar kan zijn. Bewaar die discussie voor als je weer thuis bent.
Dezelfde voorzichtigheid geldt voor je camera. Militaire installaties, checkpoints en andere gevoelige overheidslocaties fotografeer je niet. En wil je een local herkenbaar op de foto zetten, zeker in een klein dorp, vraag het dan gewoon.
Blijf op het pad
Tijdens de oorlog is Laos zwaar gebombardeerd, en in delen van het land liggen nog altijd niet-ontplofte explosieven, de zogeheten UXO. Ga in risicogebieden niet van de aangegeven paden af voor een kortere route of een mooiere foto.
Een waarschuwingsbord neem je hier serieus, zonder discussie en zonder uitzondering. Dit is niet het land om af te snijden.
Praktische dingen die je achteraf spijt besparen
Scooter huren. Dat een verhuurder je zonder vragen de sleutels geeft, betekent niet dat je legaal of verzekerd rijdt. Zorg voor het juiste rijbewijs, draag een helm, en film de scooter voor vertrek zodat bestaande schade vastligt. Leer niet voor het eerst rijden op een bergweg in Laos.
Paspoort bij je houden. De autoriteiten kunnen om identificatie vragen. Check bij binnenkomst ook meteen of je de juiste inreisstempel hebt gekregen, want dat wil je niet pas bij vertrek ontdekken.
De grens over met alcohol of tabak. Er geldt een belastingvrije limiet: momenteel maximaal twee liter sterke drank, vijf liter bier, drie liter wijn en tweehonderd sigaretten.
Drinken mag gewoon. Maar dronken door een tempel lopen, ruzie zoeken met locals of daarna op de scooter stappen is geen goed plan. Vooral buiten de bekende backpackplekken is Laos conservatiever dan de sfeer in je hostel doet vermoeden.
De basishouding die je overal ver brengt
Laos is over het algemeen rustig en bescheiden. Hard schreeuwen, iemand publiekelijk afbranden of door het lint gaan omdat je minivan een uur te laat is helpt zelden. Rustig en vriendelijk je punt maken werkt bijna altijd beter, zonder dat je alles hoeft te accepteren.
Buiten de toeristenplekken kom je regelmatig kleine dorpen en gemeenschappen tegen. Dat zijn geen openluchtmusea. Loop niet zomaar ergens naar binnen, fotografeer mensen niet zonder het te vragen, en behandel tradities of ceremonies niet als decor voor je Instagram.
Hoe weet je in Laos of iets wel of niet kan?
Kijk niet naar wat andere backpackers doen, kijk naar wat de locals doen. Tien toeristen zonder shirt door een dorp maken het nog niet normaal, en iets dat openlijk verkocht wordt is niet automatisch legaal. Dat zijn de twee denkfouten waar hier de meeste mensen in trappen.
Twijfel je over een gewoonte, kijk dan om je heen en doe wat de mensen om je heen doen. Twijfel je over een wet, zoek het dan even op. Twee minuten die je een hoop gedoe kunnen besparen, en bij drugs en vapes in Laos gaat het echt niet om een boete van vijftig euro.
Laos verandert niet voor backpackers. Pas jij je een beetje aan, dan krijg je er een van de mooiste en meest ontspannen landen van Zuidoost-Azië voor terug.
