Op de zuidelijke helling van de Rinjani trapt het land zich in groene terrassen omlaag, en daartussen ligt Tetebatu: Lombok op zijn langzaamst. Rond de sawa’s groeien tabak, koffie en bamboe. In het noorden torent de vulkaan, en het geluid dat je hier altijd bij je hebt, is het kabbelen van irrigatiewater door smalle goten.
Strand, feestjes en Grab laat je hier achter je. Daarvoor krijg je een bos vol zwarte apen die boven je hoofd van tak naar tak zwiepen, een waterval bij zo goed als elk dorp en gastgezinnen die ‘s avonds de pan voor je op het vuur zetten. Een dag hier is wandelen over dijkjes, een ritje naar koud water en al vroeg je bed in.
De meeste reizigers gebruiken Tetebatu als tussenstation van berg naar zee. Ze dalen af van de Rinjani bij Senaru, laten hier hun benen herstellen en trekken dan verder naar de surfbaaien van Kuta Lombok. Zonde om het daarbij te laten, want nergens kom je zo dicht bij het gewone Sasak-leven.
Je zit hier op een van de voordeligste plekken van Lombok. Met zo’n €20 per dag kom je ruim rond: een kamer voor jezelf kost vaak €8 of minder, een bord eten rond de €2. Haal wel vooraf cash in Kuta, Mataram of op het vliegveld, want een geldautomaat in het dorp is geen zekerheid.
Waar staat Tetebatu om bekend?
Drie dingen trekken mensen hierheen: terrassen met de Rinjani als decor, een bos met zwarte bladapen en watervallen verstopt in de heuvels om het dorp heen.
De sawa’s zijn de ansichtkaart. Trede na trede zakken ze af, ‘s ochtends loopt er een boer met zijn schoffel over de randjes, tabak hangt te drogen in hoge stenen ovens en op de erven liggen koffie en cacao.
Aan de noordkant van het dorp begint het apenbos, een lap regenwoud met reuzenbomen en slingerende lianen. Zwarte bladapen en grijze makaken leven er vrij. Makaken laten zich vrijwel altijd zien; de zwarte apen houden zich schuw in de kruinen, dus kijk omhoog.
Dan de Sasak zelf. Elk dorp in de buurt heeft zijn eigen vak: in Pringgasela weven ze, in Loyok vlechten ze bamboe, in Masbagik draaien ze potten.
Hoeveel dagen heb je nodig in Tetebatu?
Voor Tetebatu raden we 2 tot 3 dagen aan. Meer hoeft niet, maar wie eenmaal op het terras van een homestay zit, blijft vaak toch een nacht langer.
2 dagen: ochtend één loop je met een dorpsgids door de sawa’s naar het apenbos. Op dag twee pak je de scooter voor een watervallenronde, met onderweg een lunchstop in een warung.
3 dagen: de extra dag is voor het handwerk en de keuken. Je kijkt mee aan het weefgetouw in Pringgasela en bij de bamboevlechters in Loyok, en ‘s middags staat een familie je te leren hoe plecing kangkung en sambal moeten.
Tussen november en maart valt de regen. Loop dan vroeg: de terrassen zijn op hun groenst en de watervallen bulderen, maar na de lunch komt het met bakken uit de lucht en veranderen de dijkjes in modderbanen.
Wat is de beste plek om te verblijven in Tetebatu?
Een hostelstraat of dorpskern zoek je hier tevergeefs. De homestays liggen her en der tussen de velden, en juist dat maakt het: je ligt met je bed in het groen.
Tussen het dorp en het apenbos: voor de meeste reizigers Aan de weg die van het dorp naar het bos loopt, zit het grootste deel van de homestays, eettentjes en koffiezaakjes. Vanaf je veranda zie je de vulkaan boven de sawa’s uitsteken, het bos ligt op loopafstand, en je gastgezin regelt een gids, scooter of fiets.
In het bos boven het dorp: voor rust Verder de helling op slaap je onder de bomen, een stuk dichter bij de zuidelijke toegang tot de Rinjani. Na het donker zijn krekels en vogels je enige buren.
Ons punt: neem een kamer die uitkijkt over de terrassen, want om dat uitzicht kom je. En stop een zaklamp in je tas als je elders gaat eten; lantaarnpalen zijn hier zeldzaam.
Welke plek raden wij backpackers aan?
Drie adressen staan bovenaan, elk voor een ander soort reiziger.
Tetebatu Sama Sama Bungalow voelt als logeren bij een gezin: houten huisjes in een palmentuin, met een restaurantje van de familie zelf. Bij het opstaan kijk je tegen de Rinjani aan, het bos met de apen is vlakbij en de sawa’s liggen pal achter je deur. Ontbijt is bij de meeste kamers inbegrepen.
Tetebatu Hostel is waar de backpackers samenkomen. Elk bed in de dorm heeft een gordijn, een eigen lampje en drie stekkers, en het apenbos ligt tien minuten wandelen verderop. Het hostel valt onder de bungalows naast de deur, waar je aan de receptie ook uitstapjes en vervoer vastlegt. Ideaal om een gids met anderen te splitten.
Selatan Rinjani zit hoger, tussen de bomen boven het dorp: een paar huisjes in het groen met een bar, een restaurant en een keuken voor iedereen. Je krijgt je eigen badkamer zonder dat het veel kost. Fijn voor wie stilte wil of graag zelf de wok hanteert.
Wat kun je doen in Tetebatu?
Met een gids balanceer je over de sawa-randjes, speur je de boomtoppen af naar zwarte apen en duik je onder een waterval in ijskoud bergwater. Heb je een derde dag, dan bezoek je de dorpen van de wevers, vlechters en pottenbakkers.
We hebben de beste plekken los uitgewerkt in de highlights van Tetebatu.
Hoe kom je in Tetebatu?
Het dorp ligt in het oosten van Lombok, buiten het bereik van bussen en Grab. Je arriveert dus per privétransfer of op twee wielen. Vaak zet je gastgezin de rit voor je klaar, en samen met een paar andere reizigers wordt die flink goedkoper.
Van Senaru ben je zo’n twee uur onderweg langs de oostkust. Heb je een uur over, laat de chauffeur dan de bergweg nemen over Sembalun en de Pusuk Sembalun-pas, en ga vroeg op pad, voordat de wolken de vulkaan inpakken. Vanaf het vliegveld duurt de rit anderhalf à twee uur; uit Lembar of Senggigi reken je iets meer.
Het bos en de sawa’s haal je te voet. Voor de watervallen en de handwerkdorpen heb je wielen nodig: een scooter voor zo’n €4 per dag (internationaal rijbewijs mee) of een e-bike voor rond IDR 100.000, ongeveer €5. Breng hem terug voor zonsondergang, want de weggetjes zijn smal en in het donker pikzwart.
Verder naar het zuiden is Kuta Lombok zo’n anderhalf uur rijden, per transfer of gedeelde shuttle. Het vliegveld ligt daar een halfuurtje vandaan, en van daaruit vlieg je door naar Labuan Bajo op Flores.
Is Tetebatu een bezoek waard?
Ja, zeker als je na de Gili’s en de Rinjani wilt landen. Tetebatu is de stop waar je niets hoeft en toch elke dag iets ziet: een boer die je laat zien hoe rijst geplant wordt, een zwarte aap hoog in een boom, een vrouw achter een houten weefgetouw.
Houd er rekening mee dat het dorp vroom en islamitisch is. Draag iets over je knieën en schouders tussen de huizen, vraag eerst toestemming voor een foto, zeker op iemands erf of akker, en loop over de randjes in plaats van door het gewas. Zin in een biertje? Informeer bij je gastgezin; een paar van hen hebben Bintang koud staan.
De apen krijgen van jou niets te eten, en snacks houd je uit het zicht. Is er net veel regen gevallen, blijf dan weg onder de vallende straal, en let bij de populairdere watervallen goed op je tas.
Lonkt de top van de Rinjani? Tetebatu is één van de zes paden het park in, en veel stiller dan de routes uit Senaru en Sembalun. Je betaalt hier ook minder entree: IDR 200.000, ongeveer €10. Een erkend trekkingbureau blijft verplicht, en van januari tot en met maart gaat het park vrijwel elk jaar op slot.
Ons advies: leg voor je allereerste ochtend direct een dorpsgids vast en zet de wekker vroeg. Het netwerk van dijkjes is een labyrint, maar met een local naast je loop je om zeven uur al tussen de boeren en kom je in het bos uit op de plek waar de zwarte apen die ochtend hangen. Daarna weet je de weg, en vanaf dan is een beetje verdwalen gewoon een cadeautje.
