In Tetebatu begint de dag om zes uur, met licht dat laag over de rijstvelden valt en de Rinjani die er nog even vrij boven staat. Op de dijkjes lopen de eerste boeren met een schoffel over hun schouder. Wie dan nog slaapt, mist het mooiste uur van het dorp.
Grote bezienswaardigheden heeft Tetebatu niet. Geen strand, geen feest, geen uitzichtpunt met een kassa. Wat je hier doet, is kleiner en juist daarom fijn: een wandeling tussen de sawa’s, een bos met apen, een waterval waar je in koud bergwater zwemt, een vrouw achter een weefgetouw.
Hieronder staan vijf dingen die het dorp de moeite maken, de sterkste bovenaan.
Hoe je er komt, waar je slaapt en hoeveel dagen je nodig hebt, lees je in onze reisgids voor Tetebatu.
Een ochtend door de rijstvelden met een gids
Dit is wat je in Tetebatu moet doen, en het liefst op je eerste ochtend. De rijstvelden zijn een doolhof van dijkjes, en met een gids uit het dorp ben je binnen een uur verder dan je in een dag op eigen houtje komt. Je homestay regelt er een, vaak met lunch en entree erbij.
Onderweg loop je langs rijst, tabak, koffie, cacao en vanille, en hoor je wat de boeren er allemaal mee doen. Je ziet hoe rijst geplant of gedorst wordt, je staat naast de hoge stenen ovens waarin de tabak droogt, en bij een familie proef je koffie of cacao van het eigen erf. Soms loopt er een stel kinderen een stuk met je mee.
Vertrek vroeg, voor de hitte en de middagbuien. Blijf op de dijkjes in plaats van dwars door een veld te lopen, bedek je knieën en schouders en vraag even of je mag fotograferen, zeker op het land of bij mensen thuis.
Ons oordeel: de beste ochtend van het dorp, en daarna ken je de weg voor de rest van je verblijf
Het apenbos
Aan de noordrand van het dorp begint een stuk regenwoud met hoge bomen, lianen en een pad dat eindigt bij een kleine waterval. Hier leven twee soorten apen in het wild: grijze makaken en zwarte bladapen.
De makaken laten zich bijna altijd zien. De zwarte bladapen zijn het echte doel, en die maken het je niet makkelijk: ze zitten hoog in de kruinen, zijn schuw en zijn snel weer weg. Ga vroeg in de ochtend, als de apen actief zijn en het bos nog stil is, en neem een gids mee. Die weet waar ze die dag zitten, en dat scheelt je een uur naar boven turen.
De entree is ongeveer IDR 30.000, ongeveer €1,50. Voer de apen niet en houd geen eten in je hand: dan blijven ze wild, en blijft het voor jou ook ontspannen.
Ons oordeel: voor anderhalve euro een regenwoud met apen, en de waterval krijg je er gratis bij
Watervallen op de scooter
In de heuvels rond Tetebatu vallen beekjes van de vulkaan in kloven vol varens. Huur een scooter en maak er een dag van, met een lunch in een warung onderweg.
Begin bij Jeruk Manis, op een paar kilometer van het dorp, in het bos aan de rand van het nationale park. Rijd daarna door naar Tibu Bunter, een waterval van zo’n twintig meter hoog. En eindig bij Sarang Walet, het avontuurlijkste stuk: daar loop je tot je knieën door het water naar een grot.
Een waterval kost meestal IDR 20.000 tot 25.000, ongeveer €1 tot €1,25. Kinderen bieden zich bij de ingang vaak aan als gids, maar de paden zijn kort en je vindt de weg prima zelf. Neem zwemkleding, een handdoek en schoenen met grip mee, laat bij Sarang Walet niets onbeheerd liggen terwijl je zwemt, en ga na zware regen niet onder de straal staan.
Ons oordeel: drie watervallen op één dag, en Sarang Walet is de natste en de leukste
De ambachtsdorpen van de Sasak
Rond Tetebatu heeft elk dorp zijn eigen ambacht. In Pringgasela weven vrouwen op houten weefgetouwen een sarong, in Loyok wordt bamboe met de hand tot manden en matten gevlochten, en in Masbagik draaien en bakken ze potten nog op de oude manier.
Alle drie liggen op een korte rit met de scooter. Combineer er twee op een middag, dan zie je meer dan in welke souvenirwinkel ook. Kijken is gratis, en wat je koopt, koop je rechtstreeks bij degene die het maakte.
Ons oordeel: het mooiste souvenir van Lombok, met de maker er nog bij
Een kookles bij een familie
Veel homestays in Tetebatu geven een kookles, en die begint niet in de keuken. Eerst ga je samen naar de markt of de tuin, en pas daarna snijd en stamp je. Je leert plecing kangkung maken, waterspinazie met een rauwe sambal van tomaat en limoen, en een sambal die echt pit heeft.
Het mooiste moment komt aan het eind: dan eet je wat je zelf gemaakt hebt, met de familie die het je leerde. Op je laatste avond is er weinig wat daar tegenop kan.
Ons oordeel: de lekkerste manier om een middag in Tetebatu door te brengen
Heb je tijd over in Tetebatu?
Bekers van kokosnoot
In Tetebatu zelf leer je bij een werkplaats om bekers en kommen te maken van oude kokosnoten. Een mooie bezigheid voor een middag waarop de regen niet ophoudt.
Zonsondergang aan de weg
Zoek aan het eind van de dag een van de cafeetjes langs de weg op en kijk hoe de zon boven de rijstvelden zakt. Neem een zaklamp mee voor de weg terug: straatverlichting is er nauwelijks.
Rondrijden op een elektrische fiets
Voor ongeveer IDR 100.000, ongeveer €5 per dag, huur je een elektrische fiets en verdwaal je op eigen tempo tussen de sawa’s. Lever hem in voor donker.
De Rinjani vanaf de zuidkant
Tetebatu is een van de zes trekroutes van het park, en een stuk rustiger dan Senaru en Sembalun. De parkentree is hier IDR 200.000, ongeveer €10. Ook hier klim je alleen met een erkend trekkingbureau, en van januari tot en met maart zijn de paden bijna elk jaar dicht.
Onze vijf highlights van Tetebatu
Heb je twee of drie dagen? Dit zijn de vijf die we je aanraden:
- Een ochtend door de rijstvelden met een gids uit het dorp, zo vroeg mogelijk
- Het apenbos, op zoek naar de zwarte bladapen
- Jeruk Manis, Tibu Bunter en Sarang Walet op één dag met de scooter
- Weven in Pringgasela en bamboe vlechten in Loyok
- Een kookles bij een familie, met je eigen diner als beloning
Blijft er daarna een avond over, zet je dan met een kop koffie van het erf op het terras van je homestay en wacht tot de wolken van de vulkaan trekken.
Dus wat moet je echt gedaan hebben in Tetebatu?
Eén vroege ochtend tussen de rijstvelden, met iemand uit het dorp naast je. Daar draait Tetebatu om: niet om een bezienswaardigheid, maar om het leven op de dijkjes, de tabak in de ovens en de koffie op het erf, met de Rinjani erboven.
Eindig die ochtend in het apenbos, waar je gids precies weet in welke boom de zwarte apen zitten. Geef de dag erna aan de watervallen, en als je nog een dag hebt, aan de wevers en de kookles.
Meer hoeft niet. Tetebatu is de plek op Lombok waar je eindelijk niets moet, en juist daardoor elke dag iets ziet.
