In Munduk begint de mooiste dag in het donker, met een scooterrit naar een meer waar de mist nog op het water ligt. Een visser peddelt je in een uitgeholde boomstam langs tempeltjes aan de oever, en het enige geluid is het druppelen van zijn peddel. Tegen de tijd dat de rest van Bali wakker wordt, zit jij alweer aan je koffie.
De rest van Munduk speelt zich af op twee verdiepingen. Onder het dorp vallen watervallen door het regenwoud, met paadjes langs koffie en cacao. Boven het dorp liggen drie kratermeren en een tempel die op het water lijkt te drijven. Daartussen hangt overal de geur van kruidnagel.
De truc is de klok. Ook in het droge seizoen rolt hier ‘s middags vaak een bui of een wolk mist binnen, dus alles wat buiten gebeurt, doe je in de ochtend. Wie dat ritme volgt, ziet in twee of drie dagen alles wat hieronder staat.
Hoe je er komt, waar je slaapt en hoeveel dagen je nodig hebt, lees je in onze reisgids voor Munduk.
Kano varen op het Tamblingan-meer bij zonsopkomst
Tamblingan is het kleinste en stilste van de drie meren, met oerbos tot aan de oever. De vissers varen er nog in kano’s van één uitgeholde boomstam, en voor een paar euro neemt een van hen je mee. Je glijdt langs tempeltjes aan het water terwijl om je heen de netten worden binnengehaald.
Het meer ligt een kwartier scooteren boven Munduk. Ga op eigen houtje, en vraag aan de oever of iemand je mee wil nemen, of boek een tocht met kano en junglewandeling, vanaf ongeveer €15.
Het tijdstip is alles. Rij om half zes weg, dan ben je er als de mist nog van het water optrekt en de vissers al aan het werk zijn. Om zeven uur deel je het meer met hen, om tien uur met iedereen.
Ons oordeel: het stilste uur van Bali, en de reden om je wekker te zetten
De watervallen onder het dorp
Direct onder Munduk verdwijnt de helling in het regenwoud, en daar vallen een handvol watervallen. Je rijgt ze in één ochtendwandeling aan elkaar, met Melanting en Red Coral als bekendste. Tussendoor loop je over smalle paadjes langs koffie, cacao en kruidnagel.
Een gids heb je niet nodig, want de paden zijn aangegeven. Bij elke waterval betaal je apart en contant, IDR 20.000 tot 45.000, ongeveer €1 tot €2,25. Houd dus kleine biljetten bij je, en neem zwemkleding mee voor een duik in ijskoud bergwater.
Vertrek direct na het ontbijt, dan ben je voor de middagregen terug. Trek schoenen met profiel aan, want de trappen zijn na regen glad, en ga na een flinke bui niet onder een waterval staan. In het regenseizoen zijn ze op hun krachtigst, en dan is die regel extra belangrijk.
Ons oordeel: een ochtend die je zonder gids, zonder plan en voor een paar euro loopt
Banyu Wana Amertha bij Wanagiri
Iets verderop, bij Wanagiri aan de weg naar Bedugul, liggen vier watervallen bij elkaar. Banyu Wana Amertha heet het complex, en je komt er met een korte maar steile afdaling over trappen naar beneden, waar frisse poelen op je wachten.
De entree is IDR 30.000 tot 50.000, ongeveer €1,50 tot €2,50, en daarvoor zie je alle vier. Bewaar wat energie voor de klim terug: wat je naar beneden loopt, moet je ook weer op.
Combineer hem met de meren en de tempel. Op de derde dag past hij mooi na een ochtendwandeling door de plantages.
Ons oordeel: vier watervallen voor één kaartje, en dat maakt de trappen terug ruim goed
Ulun Danu Beratan
De tempel aan de oever van het Beratan-meer lijkt op het water te drijven, met de bergen in de wolken erachter. Het is een van de bekendste tempels van Bali, en je hebt hem waarschijnlijk al op een foto gezien. In het echt, vaak in de mist, is hij mooier.
Hij ligt bij Bedugul, ruim een halfuur rijden van Munduk. De entree voor buitenlanders is IDR 75.000, ongeveer €3,75. Draag een sarong, die kun je bij tempels vaak lenen.
Kom bij opening. Rond het middaguur rollen de touringcars binnen, maar wie om acht uur door de poort loopt, heeft de tempel bijna leeg.
Ons oordeel: het ansichtkaartbeeld van Bali, op zijn best voor acht uur ‘s ochtends
Uitkijken over de tweelingmeren
Op de weg van Munduk naar Bedugul kijk je vanaf de bergkam neer op Buyan en Tamblingan, twee groene spiegels in het bos. Er zijn uitkijkpunten langs de weg, en op een heldere ochtend zie je beide meren tegelijk.
Je hoeft er niets voor te regelen: het ligt op je route naar Banyu Wana Amertha en Ulun Danu Beratan. Rij de hele lus in één ochtend, meren, waterval, tempel, en ben ‘s middags terug in Munduk voor de regen.
Ons oordeel: een gratis stop die je hele ochtend een kader geeft
Koffie en kruidnagel
Munduk leeft van wat er aan de bomen groeit. Kruidnagel, koffie, cacao en vanille staan langs elk pad, en in het droge seizoen liggen de kruidnagels op zeilen langs de weg te drogen. Dan ruikt het hele dorp ernaar.
Bij een plantage of koffiehuis proef je koffie van de helling waar je net overheen liep. Ngiring Ngewedang, vlak bij Munduk, verwerkt koffie uit de streek en verkoopt de bonen, groen of gebrand. Een mooie plek voor een rustige middag als de regen begint.
Krijg je kopi luwak aangeboden, vraag dan waar de luwaks leven. Zitten ze in een kooi, kies dan gewoon de koffie van de streek. Die is hier toch al uitstekend.
Ons oordeel: het beste souvenir van Munduk zit in een zak bonen
Heb je tijd over in Munduk?
Een wandeling door het oerbos bij Tamblingan
Achter het Tamblingan-meer ligt oerbos, en de tochten met kano combineren het vaak met een junglewandeling. Plak er na je ochtend op het water een stuk bos aan, dan heb je het meer van twee kanten gezien.
Pisang goreng op een regenmiddag
Als het ‘s middags begint te gieten, zoek je een warung met een terras boven de vallei. Bestel pisang goreng met een kop kopi tubruk, of nasi campur met een schepje van alles wat er die dag gekookt is, en kijk hoe de mist het dal in rolt. Voor ongeveer €2 zit je vol.
Babi guling en sate lilit
Op het hindoeïstische Bali is varkensvlees gewoon. Zie je babi guling, het Balinese speenvarken, ergens op een bord liggen, grijp dan je kans. Sate lilit, gekruid gehakt om een stokje, is het lichtere alternatief.
Galungan in het dorp
Valt je reis rond Galungan, het grootste feest van de Balinese kalender, dan ben je in Munduk op de goede plek. Tien dagen lang staan er penjors langs de dorpsstraat, hoge bamboepalen met slingers van palmblad. De volgende keren zijn 13 januari en 11 augustus 2027.
Onze vijf highlights van Munduk
Heb je twee of drie dagen? Dan zouden wij deze vijf sowieso doen:
- Een kano op het Tamblingan-meer bij zonsopkomst, met de vissers
- De watervallen onder het dorp, met Melanting en Red Coral, in één ochtend
- Ulun Danu Beratan bij opening, voor de touringcars
- De vier watervallen van Banyu Wana Amertha bij Wanagiri
- Een middag tussen de koffie en kruidnagel, met bonen voor thuis
Ligt er onderweg een heldere ochtend voor je, stop dan langs de weg boven Buyan en Tamblingan voor het uitzicht over beide meren.
Dus wat moet je echt gedaan hebben in Munduk?
Eén ding: het Tamblingan-meer gezien hebben voordat het eiland op gang komt. Een boomstamkano, een visser met een peddel, mist die van het water optrekt en tempeltjes aan de oever. Dat is het beeld dat je meeneemt, en het kost je alleen een vroege wekker en een paar euro.
Daarna mag je de berg af. Loop langs de watervallen onder het dorp, rij de lus langs de meren naar Ulun Danu Beratan, en zorg dat je terug bent als de middagregen begint. Dan zit je met een kop koffie van de helling op je veranda, en heb je precies gedaan waarvoor je hier kwam.
Twijfel je tussen twee of drie dagen, neem er dan drie. De derde dag geeft je Banyu Wana Amertha en de plantages, en vooral een ochtend extra om de berg in de mist te zien.
