In Yogyakarta bepaalt de zon je agenda: de tempels doe je vroeg of laat, en de hete uren ertussen zijn voor de stad. Wie dat ritme volgt, ziet Borobudur in de ochtendnevel, Prambanan in goudkleurig avondlicht en zit daartussen met een bord gudeg in de schaduw van het paleis.
Er is hier meer te doen dan je in een paar dagen haalt. Twee tempels van twaalf eeuwen oud, een sultan die nog in zijn paleis woont, een vulkaan die nog steeds rookt en een eetcultuur die zich op de stoep afspeelt. Niet alles hoeft, en niet alles hoeft op de eerste dag.
Dus: waar geef je je dagen in Jogja aan uit, en wat bewaar je voor als je toch een nacht bijboekt?
Hoe je er komt, waar je slaapt en hoeveel dagen je uittrekt, lees je in onze reisgids voor Yogyakarta.
Borobudur, met een klimticket
Dit is waarom je naar Yogyakarta komt. Borobudur is de grootste boeddhistische tempel ter wereld, gebouwd in de negende eeuw: negen terrassen vol reliëfs, en bovenop 72 stenen stoepa’s. Daarin zitten boeddhabeelden in klokken met gaatjes, en zo zitten ze er al twaalf eeuwen. In totaal telt de tempel 504 beelden.
Neem het klimticket. Met een ticket voor alleen het terrein zie je de tempel van beneden, maar de reliëfs en de stoepa’s van dichtbij zie je alleen als je boven staat. Met beklimming kost het ongeveer IDR 455.000, rond €23, inclusief gids en upanat: gevlochten sandalen die je op de stenen draagt en daarna mag houden.
Boek je tijdvak vooraf op ticket.borobudurpark.com. Er mogen maximaal 1.200 mensen per dag naar boven, in groepjes van hooguit twintig met een gids, verdeeld over tijdvakken van een uur vanaf half negen. De ochtenden zijn het eerst op. De regels zijn de laatste jaren een paar keer veranderd, dus kijk vlak voor je gaat nog even op de officiële site.
Neem de vroege minibus vanaf Malioboro, en loop na je klim nog het museum op het terrein in.
Ons oordeel: het grootste moment van Java, en alleen compleet als je naar boven gaat
Prambanan als de zon zakt
Prambanan is het grootste hindoeïstische tempelcomplex van Indonesië, ook uit de negende eeuw. Spitse torens van zwart vulkaansteen, met in het midden de tempel voor Shiva van 47 meter hoog. Op de muren loopt het hele Ramayana-epos in reliëfs rond.
Op hetzelfde terrein liggen de kleinere tempels Sewu en Lumbung. Neem er de tijd voor: je loopt er zo naartoe, en ze maken het verhaal compleet.
Ga aan het eind van de middag. Dan wordt het licht warm en kleuren de torens mee, en is de grootste hitte voorbij. Midden op de dag in het droge seizoen is het hier zonder water en hoed zwaar. De entree is voor buitenlanders ongeveer €20, en je komt er met TransJogja-bus 1A vanaf Malioboro of in een half uur met een Grab.
Blijf in het droge seizoen voor de avond. Dan speelt het Ramayana-ballet in een openluchttheater, met de verlichte tempels als decor achter de dansers.
Ons oordeel: kom ‘s middags en blijf voor het ballet, dan krijg je Prambanan op zijn best
Een avond bij de angkringan
Zodra het donker wordt, komen de angkringans tevoorschijn: karretjes met een zeil erover, met eromheen matjes op de stoep. Dit is waar Jogja ‘s avonds eet, en waar je zelf je beste avonden hebt.
Je kiest zelf wat je wilt van het karretje. Kleine pakjes rijst, saté van kwartelei, gefrituurde tempeh. Voor ongeveer een euro zit je vol, en daarna pak je gewoon nog een pakje.
Bestel er kopi joss bij. Dat is koffie waar een gloeiend stuk houtskool in gaat, en het sist als het in je glas valt. Het smaakt beter dan het klinkt, en het is het drankje dat bij deze stad hoort.
De angkringans bij station Tugu zijn een goed begin. Schuif aan, ook als je alleen bent: hier zit je zo naast iemand die vraagt waar je vandaan komt.
Ons oordeel: goedkoper eet je in Jogja nergens, en gezelliger ook niet
Het paleis, Taman Sari en gudeg aan Jalan Wijilan
Midden in de stad staat de kraton, het paleis van de sultan van Yogyakarta. Het is nog steeds in gebruik, en de sultan is tegelijk gouverneur van de regio. In de paviljoens wordt gamelan gespeeld en gedanst, en ‘s ochtends zijn er voorstellingen met gamelan of wajang.
Ga dus vroeg. Het paleis sluit al vroeg in de middag, en de entree is een paar euro per complex.
Loop daarna door naar Taman Sari, de oude waterburcht vlak bij het paleis. Baden, gangen en een ondergrondse moskee, met eromheen steegjes vol kunstenaars waar je zo een uur in rondloopt.
En dan lunch. Op Jalan Wijilan eet je gudeg: jonge jackfruit, uren gestoofd in palmsuiker en kokosmelk, met rijst, kip, een ei en een pittige saus van runderhuid. Zoet, zacht en precies wat Jogja is.
Ons oordeel: een ochtend met de sultan, afgesloten met het gerecht van de stad
Met de jeep over de Merapi
De Merapi is een van de actiefste vulkanen van Indonesië. Op een jeeptocht rijd je over de hellingen, langs dorpen die bij de uitbarsting van 2010 zijn verwoest, en hobbel je door droge rivierbeddingen vol lavasteen.
Onderweg stop je bij een museumhuisje met spullen uit die uitbarsting. Het maakt de tocht stiller dan je verwacht. Op heldere ochtenden zie je de rokende top boven je.
Ga vroeg, bij zonsopkomst, want rond tien uur drijven de wolken binnen. De jeep huur je met de hele groep, dus deel hem. Vraag voor je boekt bij je hostel hoe het met de vulkaan staat: bij verhoogde activiteit kan het gebied dicht zijn.
Wil je de lava in het donker zien gloeien, dan is er ook een tour naar een uitkijkpunt tegenover de berg.
Ons oordeel: de andere kant van Jogja, ruig en indrukwekkend na al die tempels
Heb je tijd over in Yogyakarta?
Een batikworkshop
Yogyakarta is een van de batiksteden van Java. In een workshop van ongeveer twee uur werk je met hete was en verf onder begeleiding van een lokale kunstenaar, en je eigen doek gaat mee naar huis. Fijn voor een middag na een vroege tempeldag.
Een wandeltour op je eerste dag
Een wandeltour van twee uur met een gids in een kleine groep geeft je meteen de tips voor de dagen erna: waar je eet, hoe je je verplaatst en wat er die week te doen is.
Malioboro bij avond
Loop ‘s avonds over Malioboro, tussen de batikwinkels en de eetkraampjes, en neem een becak terug naar je hostel. Spreek de prijs af voor je instapt. Krijg je een uitnodiging voor een batiktentoonstelling, dan weet je dat het een verkooppraatje is: zeg vriendelijk nee en loop door.
Een middag in Prawirotaman
Na een paar vroege ochtenden mag je ook een middag niets. Ga koffie drinken in de cafés van Prawirotaman, kijk naar de muurschilderingen en de galerijen, of spring in het zwembad van je hostel.
Onze vijf highlights van Yogyakarta
Heb je maar een paar dagen? De vijf die je niet mag laten liggen:
- Borobudur in de ochtend, met een klimticket voor de bovenste terrassen
- Prambanan aan het eind van de middag, met het Ramayana-ballet erachteraan
- Een avond op de stoep bij een angkringan, met kopi joss
- Het sultanspaleis en Taman Sari, met gudeg aan Jalan Wijilan als lunch
- Een jeeptocht over de Merapi bij zonsopkomst
Blijft er daarna tijd over, boek dan een batikworkshop en neem je eigen doek mee naar huis.
Dus wat moet je echt gedaan hebben in Yogyakarta?
Eerlijk gezegd: Borobudur, en dan echt bovenop. Tussen de stoepa’s staan, met de boeddhabeelden in hun stenen klokken om je heen en de vulkanen aan de horizon, is het moment waar je Java later aan terugdenkt. Boek dat klimticket zodra je weet wanneer je er bent.
Als we er nog één ding bij moeten halen, dan is het Prambanan bij zonsondergang, met het ballet erachteraan in het droge seizoen. De ene tempel in het ochtendlicht, de andere in het avondlicht: dan heb je Jogja op zijn mooist gezien.
En plan je avonden niet vol. De beste uren van deze stad zitten op een matje bij een angkringan, met een pakje rijst en een glas dat sist. Daarvoor blijven reizigers hier een dag langer, en daar is niets mis mee.
