In Moni draait alles om één ochtend, en die begint in het donker op de achterbank van een ojek. Een rij koplampen kruipt de berg op, je handen zitten diep in je jaszakken, en een halfuur later sta je boven drie meren die er elk anders uitzien. Dan komt de zon op, en weet je waarom je wekker om vier uur ging.
Daarna wordt Moni een dorp om bij te komen. Een pad naar beneden langs velden en koffietuinen, een waterval achter de cafés, een warme bron tussen de rijstvelden. Niets ervan is groot, en dat is precies wat het fijn maakt na een lange rit over Flores.
Dus: hoe haal je het meeste uit die ene ochtend, en wat doe je met de rest van je dag?
Hoe je er komt, waar je slaapt en hoeveel dagen je nodig hebt, lees je in onze reisgids voor Moni.
Zonsopkomst op de Kelimutu
Dit is de reden dat je hier bent. Rond vier uur vertrek je uit Moni, dertien kilometer en een halfuur met de ojek of scooter naar de parkeerplaats. Daarna loop je een kwartier tot twintig minuten over een goed pad en een trap omhoog. De zon komt rond zes uur op.
Loop meteen door naar het hoogste uitzichtpunt, want alleen daar zie je alle drie de meren. Tiwu Nuwa Muri Koo Fai en Tiwu Ata Polo liggen naast elkaar, gescheiden door een smalle kraterwand, en iets verderop ligt Tiwu Ata Mbupu. Welke kleuren je krijgt, hangt af van het jaar: turquoise, groen, bruin, rood of bijna zwart.
Voor de Lio zijn het de rustplaatsen van de zielen. De jongeren in het ene meer, de ouderen in het andere, en de zielen die kwaad deden in het derde. Neem je afval dus weer mee naar beneden.
De entree is IDR 150.000 (ongeveer €7,50) door de week en IDR 225.000 (ongeveer €11) in het weekend, contant. Neem een jas, een muts en een hoofdlamp mee, en blijf achter de hekken: de kraterwanden zijn steil en brokkelig.
Ons oordeel: het beroemdste plaatje van Flores, en elke minuut slaap waard die het je kost
Blijven als de rest vertrekt
Het mooiste moment op de Kelimutu komt vaak pas als de meeste mensen al naar beneden lopen. Het licht op het water wordt na zonsopkomst alleen maar mooier, en wie om half zeven nog op de top staat, heeft de kraters vaak bijna voor zich alleen.
Hangt er mist, dan geldt dat dubbel. Mist boven de Kelimutu trekt vaak in een paar minuten weg, en wie dan al in het busje zit, mist het moment dat de meren ineens tevoorschijn komen.
Neem dus geen haast. Spreek met je ojek af dat je later komt, of laat hem alleen naar beneden gaan, want je kunt ook lopen.
Ons oordeel: het gratis toetje van je ochtend, en het verschil tussen een foto en een herinnering
Te voet terug door de dorpen
Laat je ojek na de zonsopkomst leeg naar beneden rijden en loop zelf terug naar Moni. Een pad loopt vanaf de weg bij de parkeerplaats omlaag langs velden, moestuinen, kleine dorpen en koffietuinen, met uitzicht over de dalen rond het dorp.
Reken op twee tot drie uur, vooral bergaf. Vraag de weg bij je guesthouse en neem een offline kaart mee, net als water en schoenen met grip. Onderweg lopen kinderen je soms zwaaiend na.
Het fijnste is het tempo. Je sluit de ochtend af op je eigen manier, terwijl de berg om je heen wakker wordt.
Ons oordeel: de beste manier om van de berg af te komen, en het kost alleen een paar uur
De warme bron in de rijstvelden
Minder dan twee kilometer buiten Moni ligt een kleine warme bron tussen de rijstvelden. Je loopt er te voet heen, door de velden, en vraagt in het dorp de weg.
De entree is een paar duizend rupiah, minder dan €0,50. Ga aan het eind van de middag, als de kou van de ochtend nog in je botten zit. Het is een eenvoudig dorpsbad en geen resort, dus baad in een korte broek en een T-shirt.
Ons oordeel: een dubbeltjesbad dat precies goed valt na een ochtend op de berg
De waterval van Murundao
Midden in Moni, tegenover de cafés aan de hoofdweg, loopt een kort pad naar de waterval van Murundao. Hij is bewegwijzerd vanaf de weg en je bent er in een paar minuten, tussen groene oevers en koel water.
Een plek om je benen te strekken na de vroege ochtend, of om af te koelen na een middag in de zon. Combineer hem met de warme bron in de rijstvelden, dan heb je je middag compleet.
Ons oordeel: een klein uitje, maar het past precies in een dag waarop je om vier uur opstond
Heb je tijd over in Moni?
Een tweede ochtend boven
Sliep je twee nachten in Moni en bleef de eerste ochtend in de mist, ga dan gewoon opnieuw. Het kaartje voor het park geldt per bezoek, maar een heldere zonsopkomst is die paar euro waard.
Het grootste ontbijt van je guesthouse
Na de Kelimutu heb je het verdiend. Veel guesthouses serveren pannenkoeken met banaan, fruit en een sterke koffie. Op de markten en langs de weg ligt verder volop fruit uit de heuvels: bananen, avocado’s, papaja.
Een avond in een warung
Aan de hoofdweg eet je nasi en mie goreng, gado-gado met pindasaus, gebakken tempeh en ikan bakar, vis van de kust bij Ende. Veel guesthouses koken ‘s avonds ook voor hun gasten. Lekker, simpel en goedkoop.
De weefsters op weg naar Maumere
Rijd je verder naar het vliegveld van Maumere, spreek dan met je chauffeur af dat je onderweg stopt bij de ikat-weefsters in de Lio-dorpen langs de weg. Plan die rit op de dag voor je vlucht, dan heb je er de tijd voor.
Onze vijf highlights van Moni
Heb je een of twee nachten? Dan zouden wij deze vijf sowieso doen:
- De zonsopkomst op de Kelimutu, vanaf het hoogste uitzichtpunt
- Op de top blijven als de groep naar beneden gaat
- Te voet terug naar Moni, langs velden en koffietuinen
- De warme bron in de rijstvelden aan het eind van de middag
- De waterval van Murundao, midden in het dorp
Blijft er daarna een ochtend over, ga dan nog een keer naar boven.
Dus wat moet je echt gedaan hebben in Moni?
Eén ding: bij zonsopkomst op de kraterrand van de Kelimutu hebben gestaan, op het moment dat het eerste licht het turquoise meer raakt terwijl het meer ernaast nog donker is. Alles in Moni draait om die paar minuten, en ze zijn de korte nacht dubbel en dwars waard.
Daarna laat je het tempo zakken. Blijf op de top tot het stil wordt, loop terug door de dorpjes, en zak ‘s middags weg in de warme bron. Meer hoeft niet.
En geef jezelf als het even kan twee nachten. Is de eerste ochtend helder, dan heb je een vrije dag cadeau. Hangt er mist, dan krijg je een tweede kans.
